Nga mesnata e 15 janarit 2026, Kosova ka nisur zbatimin strikt të dy ligjeve që prekin drejtpërdrejt të huajt dhe automjetet me targa të huaja. Sipas rregullave të reja, automjetet me targa jo-kosovare nuk do të lejohen të qarkullojnë në territorin e Kosovës më shumë se tre muaj, përveç rasteve kur posedojnë autorizim të posaçëm.
Paralelisht, ka hyrë në fuqi edhe zbatimi rigoroz i Ligjit për të huajt, i cili detyron çdo person që nuk posedon dokumente të Kosovës të aplikojë për leje qëndrimi brenda 72 orëve.
Masat e reja prekin kryesisht komunitetin serb në Kosovë, veçanërisht ata që kanë përdorur deri më tani automjete me targa të qyteteve të Serbisë ose që nuk janë pajisur me dokumente kosovare. Për vite me radhë, këto praktika janë toleruar, por autoritetet në Prishtinë kanë vendosur t’i japin fund këtij regjimi fleksibël.
Sipas autoriteteve policore, drejtimi i automjeteve me targa të huaja mbi bazën e autorizimit bie ndesh me Ligjin për komunikacionin. Nga sot, policia do ta zbatojë ligjin pa përjashtime, ndërsa përdorimi i autorizimit do të lejohet vetëm në raste emergjente, si për shembull transporti drejt spitalit. Edhe në këto raste, toleranca do të jetë e përkohshme dhe shkeljet e përsëritura do të ndëshkohen me gjoba deri në 200 euro ose konfiskim të automjetit.
Këto masa ishin planifikuar të hynin në fuqi më 1 nëntor 2025, por autoritetet vendosën t’i shtyjnë deri më 15 janar 2026 për të zhvilluar fushata informuese dhe për t’u dhënë qytetarëve kohë të përshtaten me rregullat e reja.
Sa i përket Ligjit për të huajt, autoritetet sqarojnë se zbatimi nuk do të jetë i menjëhershëm dhe represiv për personat që jetojnë prej vitesh në Kosovë pa dokumente kosovare. Ata nuk do të dëbohen dhe nuk do të ndahen familjet, por do të njoftohen që të paraqiten në stacionet policore për të nisur procedurat e rregullimit të statusit.
Ligji, megjithatë, do të zbatohet më ashpër për personat që hyjnë në Kosovë për turizëm, punë apo studime dhe nuk posedojnë dokumentacion të rregullt. Procedurat për marrjen e lejes së qëndrimit, të përkohshme apo të përhershme, do të administrohen nga institucionet përkatëse të Ministrisë së Punëve të Brendshme.
Vendimi ka shkaktuar reagime të forta nga organizata të shoqërisë civile dhe përfaqësues politikë të komunitetit serb, të cilët e kanë cilësuar zbatimin e ligjeve si të nxituar dhe me pasoja serioze sociale. Disa prej tyre kërkojnë shtyrje të re të afatit dhe zgjidhje përmes dialogut.
Autoritetet kosovare, nga ana tjetër, këmbëngulin se masat nuk janë të drejtuara kundër asnjë komuniteti, por synojnë vendosjen e rendit ligjor, barazisë para ligjit dhe kontrollit të plotë institucional mbi territorin.
Zbatimi i këtyre ligjeve shihet si një tjetër hap i fortë i Prishtinës për forcimin e sovranitetit dhe për mbylljen e praktikave të vjetra që për vite me radhë kanë krijuar zona gri ligjore, veçanërisht në veri të vendit.
