Një rrjet i ri financiar me mbështetje nga Kremlini
Një oligark moldav në arrati, një kriptomonedhë e lindur në Kirgizi dhe një bankë ruse e lidhur me aparatin ushtarak – të gjitha këto përbëjnë një mekanizëm të ndërlikuar që, sipas autoriteteve perëndimore, po përdoret nga Moska për të shmangur sanksionet ndërkombëtare dhe për të ndërtuar një sistem financiar paralel, të pavarur nga Perëndimi.
Presidenti rus Vladimir Putin dha një sinjal të qartë në fillim të shtatorit, kur u shfaq në ceremoninë virtuale të hapjes së një zyre të re të kompanisë financiare A7 LLC në Vladivostok. Përfshirja e tij pati jehonë të madhe, pasi A7 nuk është kompani e zakonshme—ajo është në qendër të një strukture financiare që, sipas ekspertëve, po kanalizon miliarda dollarë jashtë sistemeve të monitoruara nga Perëndimi.
Roli i Ilan Shor dhe lidhjet me Moskën
Në krye të A7 qëndron Ilan Shor, biznesmeni moldav i akuzuar për “vjedhjen e shekullit” – skandalin që nxori jashtë vendit mbi 1 miliard dollarë nga bankat moldave. Shor është i dënuar në mungesë me 15 vite burg dhe prej vitesh jeton mes Moskës dhe Izraelit.
Bashkëdrejtori i A7 është Pyotr Fradkov, kreu i Promsvyazbank (PSB), banka e tetë më e madhe në Rusi dhe një aktor kyç në financimin e industrisë ushtarake ruse. PSB mban 49% të aksioneve të A7 dhe administron depozitat në rubla që mbështesin tokenin A7A5.
Sipas të dhënave të prezantuara Putinit, A7 ka përpunuar mbi 7 trilionë rubla në vetëm 11 muaj—një shumë që përfaqëson rreth 12% të tregtisë së jashtme të të gjithë bizneseve ruse.
A7A5: Kriptomonedha që po ringjall ekonominë e sanksionuar
Monedha digjitale A7A5, e lidhur me rublën, ka raportuar volum transaksionesh prej 79 miliardë dollarësh që nga lansimi në janar. Rritja e saj e shpejtë e ka alarmuar Perëndimin.
Ekspertët e sigurisë thonë se A7A5 po shërben si mjet ideal për shmangien e sanksioneve, falë mungesës së mbikëqyrjes ndërkombëtare, rrjetit të decentralizuar të kompanive dhe mbështetjes direkte nga Kremlini.
“Shkalla e transaksioneve është e jashtëzakonshme për një entitet që ekziston prej më pak se një viti”, tha Elise Thomas nga Center for Information Resilience. Ndërsa analistë të Chainalysis e quajnë tokenin “instrument unik për shmangien e sanksioneve”.
Pse Kirgizia është bërë qendra e lëvizjeve të A7?
Kirgizia ka kohë që synon të kthehet në qendër për industrinë e kriptovalutave. Aty ndodhen kompanitë Old Vector dhe A7-Kyrgyzstan, të cilat zyrtarisht lëshojnë dhe mbështesin monedhën A7A5. Megjithatë, hetimet e REL-it zbuluan se adresat e regjistrimit të tyre ishin shtëpi të zakonshme, të banuara nga familje që nuk kishin asnjë dijeni për kompanitë.
Këmbimoret Grinex dhe Meer.kg janë tani qendrat kryesore të tregtimit të A7A5, pasi këmbimorja e mëparshme Garantex u mbyll nga autoritetet amerikane dhe evropiane për shkelje të rënda financiare.
Sipas hetuesve amerikanë, Grinex u krijua pikërisht për të strehuar miliarda A7A5 pas mbylljes së Garantex.
Nga Moska në Kishinjev: Rrjeti i ndikimit politik të Ilan Shor
Përveç skemave financiare, Shor mbetet lojtar i rëndësishëm në politikën moldave, duke u akuzuar për përpjekje të përsëritura për të destabilizuar zgjedhjet dhe për të manipuluar votuesit në favor të interesave ruse.
Autoritetet moldave kanë dokumentuar skema që përfshinin përdorimin e kartave të pagesave të bankave ruse, transferta të rreme, grante të financuara nga Moska dhe madje rekrutime të të rinjve në Rusi për trajnime politike.
Në fund të vitit 2024, qeveria moldave thotë se Rusia ka shpenzuar rreth 220 milionë dollarë për të ndikuar në zgjedhje.
Përpjekja ruse për një sistem financiar paralel
Me Rusinë të shkëputur nga SWIFT, Visa, Mastercard dhe bankat perëndimore, Kremlini ka nisur të zhvillojë një infrastrukturë të re financiare që operon jashtë kontrollit të dollarit.
A7A5 shihet si pjesa më ambicioze e kësaj strategjie: një monedhë e qëndrueshme e lidhur me rublën, jo me dollarin, e përdorur në masë të madhe nga klientë rusë dhe aziatikë.
Në muajt e fundit, vlera e tregut të A7A5 është rritur me mbi 250%, duke e bërë atë stablecoin-in më të madh në botë që nuk lidhet me dollarin.
Sanksionet perëndimore dhe reagimi rus
Bashkimi Evropian, SHBA dhe Britania e Madhe kanë vendosur disa raunde sanksionesh ndaj A7, A7A5, Grinex dhe kompanive të tjera të ndërlidhura. Por kompania kriptografike vazhdon të sfidojë Perëndimin, duke deklaruar se ka krijuar “një infrastrukturë të paprekshme ndaj ndikimit të jashtëm”.
Megjithatë, autoritetet perëndimore paralajmërojnë se rritja e këtij rrjeti financiar të pavarur paraqet rrezik të madh për arkitekturën globale të sigurisë financiare.
