Organizata e Kombeve të Bashkuara ka ngritur alarmin për atë që ekspertët e quajnë një “pandemi dixhitale”, duke paralajmëruar se shumica e vendeve në botë nuk janë të përgatitura për kolaps masiv të sistemeve teknologjike dhe të komunikimit.
Sipas raportit të publikuar nga Unioni Ndërkombëtar i Telekomunikacionit dhe Zyra e OKB-së për Reduktimin e Rrezikut nga Fatkeqësitë, dëmtimi i satelitëve, ndërprerjet e energjisë elektrike apo dëmtimet e kabllove nënujore mund të paralizojnë jetën moderne në shkallë globale.
Raporti thekson se rreziqet dixhitale janë “reale, sistemike dhe të dokumentuara”, por vazhdojnë të nënvlerësohen nga qeveritë dhe institucionet.
Ekspertët paralajmërojnë se një ndërprerje e madhe mund të ndalojë funksionimin e telefonisë, internetit, sistemeve bankare, shërbimeve emergjente dhe transportit modern.
Një nga skenarët më të rrezikshëm lidhet me stuhitë diellore, të ngjashme me atë të vitit 1859, të cilat mund të dëmtojnë satelitët dhe rrjetet energjetike në shkallë globale.
Sipas raportit, një shpërthim i fuqishëm diellor mund të ndërpresë sinjalet satelitore, të bllokojë avionët dhe automjetet autonome, si edhe të shkaktojë ndërprerje masive të energjisë për muaj të tërë.
Një tjetër skenar ka të bëjë me valët ekstreme të të nxehtit. Rritja e konsumit për ftohje, e kombinuar me temperaturat e larta të ujërave, mund të kufizojë funksionimin e centraleve energjetike dhe qendrave të të dhënave.
Në këtë rast, sistemet e pagesave elektronike, terminalet bankare dhe shërbimet online mund të dalin jashtë funksionit për periudha të gjata.
Raporti përmend gjithashtu rrezikun nga shpërthimet vullkanike nënujore, duke sjellë si shembull rastin e Tonga në vitin 2022, ku një shpërthim shkatërroi kabllon kryesore nënujore të internetit dhe izoloi vendin për javë të tëra.
Sipas ekspertëve të OKB-së, problemi kryesor është se shumë sisteme kritike varen nga e njëjta infrastrukturë dixhitale, çka do të thotë se një incident i vetëm mund të shkaktojë efekte zinxhir në sektorë të ndryshëm.
Raporti rekomandon krijimin e sistemeve rezervë analoge dhe planeve emergjente që do të lejonin funksionimin e shërbimeve bazë edhe në rast të ndërprerjeve masive dixhitale.
