Një histori satirike e publikuar nga një media kroate u shndërrua brenda pak ditësh në “lajm ndërkombëtar”, pasi u përdor nga rrjeti propagandistik rus Pravda për të përhapur dezinformim mbi Shqipërinë dhe qeverinë shqiptare.
Në fillim të dhjetorit, media satirike publikoi një shkrim humoristik sipas të cilit një “ministre shqiptare e Inteligjencës Artificiale” ishte arrestuar për ryshfet prej 14 bitcoin-ësh. Satira u përhap me shpejtësi në rrjetet sociale, por rrjeti Pravda – i njohur për përkthimin dhe shpërndarjen automatike të përmbajtjeve që mbështesin narrativat e Kremlinit – e paraqiti atë si fakt real.
Më 5 dhjetor, Pravda publikoi lajmin në disa gjuhë, përfshirë shqipen, duke deklaruar se “ministrja e AI” ishte arrestuar dhe do të kalonte në “modalitet offline” gjatë hetimeve, pa asnjë sqarim se bëhej fjalë për një shkrim satirik.
Dezinformimi u amplifikua më tej kur kryetari i Dumës Ruse, Vyacheslav Volodin, e përmendi historinë në një takim me presidentin Vladimir Putin, duke e përdorur si shembull të rreziqeve të inteligjencës artificiale dhe duke pretenduar gabimisht se Shqipëria ishte pjesë e Bashkimit Europian.
Në realitet, “Diella” është një figurë virtuale e krijuar nga qeveria shqiptare dhe e prezantuar si “ministre e Inteligjencës Artificiale për prokurimet publike”, me premtimin për menaxhim transparent të tenderëve. Prezantimi i saj si pjesë e kabinetit u shoqërua me reagime skeptike dhe ironike në opinionin publik shqiptar, veçanërisht në një kontekst ku disa ministra dhe ish-ministra përballen me akuza reale për korrupsion.
Pikërisht ky kontrast – mes propagandës qeveritare dhe realitetit politik – u shfrytëzua nga rrjeti rus Pravda, i cili e ripublikoi të njëjtin dezinformim disa herë, duke cituar burime nga kanale Telegram-i pro-Kremlinit. Në disa raste, u përdorën edhe postime të personazheve të sanksionuar ndërkombëtarisht për përhapje propagande.
Ironikisht, disa javë më vonë, autoritetet shqiptare zbuluan një hetim real për manipulime tenderash në Agjencinë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit, institucioni pas “Diellës”, ku u vendosën masa sigurie për drejtues të lartë dhe u shpallën persona në kërkim për krijim grupi të strukturuar kriminal.
Ky zhvillim real u përdor sërish nga rrjeti Pravda për të përzier fakte të vërteta me lajme të rreme, një teknikë e njohur si “sanduiçi i mashtrimit”, ku dezinformimi vendoset mes informacionit real për t’u bërë më i besueshëm.
Sipas organizatave ndërkombëtare të monitorimit të dezinformimit, rrjeti Pravda është një nga operacionet më aktive të propagandës ruse, me dhjetëra faqe dhe miliona artikuj të gjeneruar automatikisht në shumë gjuhë, me qëllim delegjitimimin e vendeve që konsiderohen kundërshtare të Rusisë.
Rasti i “Diellës” tregon se si një përzierje satire, propagande dhe faktesh reale mund të përdoret për të ndërtuar narrativa të rreme, që më pas riciklohen në nivele të larta politike dhe mediatike.
