Një komb nuk humbet identitetin brenda një dite. Ai zbehet gradualisht, përmes zëvendësimit të kujtesës me slogan, të historisë me narrativë dhe të vlerave me ideologji të importuara. Pikërisht ky proces duket se ka shoqëruar Shqipërinë gjatë viteve të qeverisjes së Edi Ramës, ku debati për identitetin kombëtar është shtyrë në periferi, ndërsa në qendër janë vendosur agjenda simbolike dhe ideologjike duke ja imponuar popullit ti perqafoj fortë si kulturë që nuk burojnë nga realiteti historik shqiptar. Projekti Rames është ta kthej kete komb në një komb dylberesh pa identitet pa histori.
Shqipëria është një komb i ndërtuar mbi sakrificë, rezistencë dhe mbijetesë kulturore. Historia, gjuha dhe tradita kanë qenë boshti që e ka mbajtur shoqërinë shqiptare të bashkuar edhe në periudhat më të errëta. Por sot, ky bosht duket i lëkundur. Jo nga globalizimi në vetvete, por nga mënyra selektive dhe shpesh imponuese me të cilën pushteti e përdor atë.
Nën qeverisjen e Edi Ramës, identiteti kombëtar nuk është më referencë orientuese, por shpesh trajtohet si diçka e vjetruar, pengesë për “modernizimin” ose si koncept që duhet relativizuar. Në vend të një debati serioz mbi historinë, arsimin, kulturën dhe trashëgiminë, vëmendja publike kanalizohet drejt simbolikës, marketingut politik dhe adoptimit të diskurseve ideologjike që nuk janë produkt i shoqërisë shqiptare.
Problemi nuk qëndron te hapja ndaj botës apo respektimi i lirive individuale — këto janë vlera të domosdoshme në një shoqëri demokratike. Problemi qëndron te shkëputja e këtyre ideve nga konteksti kombëtar, te imponimi i tyre si zëvendësim i historisë, jo si shtesë e saj. Një shoqëri që humb lidhjen me rrënjët e veta nuk bëhet më moderne; bëhet e paorientuar.
Një komb me histori nuk ka nevojë të fshihet për të qenë evropian. Përkundrazi, Evropa është ndërtuar mbi identitete të forta kombëtare, jo mbi shoqëri të relativizuara që nuk dinë më kush janë. Kur pushteti e trajton identitetin si barrë dhe jo si pasuri, ai prodhon konfuzion kulturor dhe boshllëk moral.
Në këtë kuptim, projekti ideologjik i Edi Ramës nuk është thjesht politik. Ai është kulturor dhe shoqëror. Dhe pasojat e tij nuk maten me mandate qeverisëse, por me breza që rriten pa busull, pa referenca të qarta dhe pa ndjenjën e përkatësisë historike.
Një shtet serioz nuk ndërton të ardhmen duke relativizuar të shkuarën. Një shoqëri e shëndetshme nuk përparon duke e zëvendësuar historinë me ideologji të importuara. Sfida e Shqipërisë sot nuk është të zgjedhë mes së shkuarës dhe së ardhmes, por të mos humbasë njërën duke keqkuptuar tjetrën.
Sepse pa histori, nuk ka identitet.
Pa identitet, nuk ka busull.
Dhe pa busull, një komb nuk ecën përpara — thjesht shpërndahet.
