Më 16 dhjetor 1974, Beqir Balluku, ish-Ministër i Mbrojtjes dhe një nga figurat më të fuqishme të shtetit komunist shqiptar, u arrestua me urdhër politik. Ai arrestim nuk ishte rezultat i një hetimi të pavarur apo i një procesi ligjor të drejtë, por pjesë e një mekanizmi represiv ku drejtësia ishte e nënshtruar plotësisht ndaj vullnetit të pushtetit. Arrestimi i tij shënoi fillimin e fundit: një proces i mbyllur, i montuar dhe i paracaktuar.
Plot 51 vite më vonë, po në 16 dhjetor, kjo datë rikthehet në vëmendjen publike përmes kërkesës së SPAK për arrestimin e Belinda Ballukut, ministre në detyrë dhe mbesë e Beqir Ballukut. Dy ngjarje të ndara nga gjysmë shekulli, dy realitete politike të ndryshme, por të lidhura nga e njëjta datë dhe i njëjti mbiemër.
Kjo përkimje ngre natyrshëm pyetje që shkojnë përtej kronikës së ditës.
Në vitin 1974, arrestimi ishte akt i pastër politik. Akuzat ndaj Beqir Ballukut – “tradhti ndaj atdheut”, “agjitacion e propagandë”, “shpërdorim i pushtetit” – ishin formula standarde të regjimit për të eliminuar kundërshtarë realë apo të imagjinuar. Drejtësia nuk hetonte; ajo zbatonte urdhra.
Në vitin 2025, Shqipëria është formalisht një shtet demokratik. SPAK është ngritur si strukturë e posaçme për të hetuar korrupsionin dhe abuzimin me pushtetin. Në këtë kontekst, kërkesa për arrestim nuk është dënim, por pjesë e një procedure ligjore që duhet të kalojë përmes gjykatës dhe provave.
Megjithatë, simbolika e datës 16 dhjetor nuk mund të anashkalohet. Në një vend ku politika ka përdorur shpesh arrestimet si mesazh force, përkimet kalendarike marrin kuptime më të thella. A kemi të bëjmë thjesht me një rastësi? Apo historia shqiptare, në mënyrën e saj, ka prirjen të rikthehet në forma të reja?
Një gjë duhet të jetë e qartë: Belinda Balluku nuk duhet të gjykohet për shkak të mbiemrit, as të mbrohet prej tij. Ashtu siç askush nuk duhet të ndëshkohet simbolikisht për të shlyer llogari me të shkuarën. Dallimi mes diktaturës dhe demokracisë matet pikërisht këtu: te procesi, te provat dhe te transparenca.
Nëse SPAK vepron mbi bazë faktesh dhe ligji zbatohet njësoj për të gjithë, atëherë 16 dhjetori i vitit 2025 mbetet thjesht një datë në kalendar. Por nëse arrestimi kthehet në spektakël politik apo sinjal force, atëherë pyetja bëhet legjitime: a po përsëritet historia, apo po rishkruhet me mjete të tjera?
16 dhjetori 1974 ishte dita kur pushteti përdori drejtësinë si armë.
16 dhjetori 2025 duhet të jetë dita kur drejtësia provon se nuk është më armë e pushtetit.
Dallimi mes këtyre dy datave nuk duhet të jetë mbiemri, por shteti.
