Një analizë e BIRN evidenton një kontradiktë në ekonominë shqiptare: rritja e fortë e parasë në qarkullim nuk po shoqërohet me rritje të ndjeshme të inflacionit.
Sipas të dhënave të Banka e Shqipërisë, masa monetare M3 u rrit me rreth 10.2% në fund të vitit 2025, ndërsa inflacioni i matur nga INSTAT mbeti në nivel të ulët, rreth 2.2%. Në të njëjtën kohë, ekonomia u rrit me më pak se 5%.
Kjo bie ndesh me teorinë klasike ekonomike, sipas së cilës një rritje e fortë e parasë në qarkullim duhet të sjellë rritje të inflacionit.
Analiza sugjeron se një pjesë e kësaj anomalie mund të shpjegohet me përqendrimin e parasë tek një grup i vogël individësh. Depozitat bankare janë rritur me ritme të larta, por kryesisht në banka me pak klientë, duke lënë të kuptohet se rritja e parasë nuk është shpërndarë gjerësisht në popullatë.
Një tjetër faktor është rritja e çmimeve të aseteve, si pasuritë e paluajtshme, të cilat nuk përfshihen drejtpërdrejt në matjen e inflacionit. Kjo sugjeron se inflacioni mund të jetë zhvendosur nga mallrat e konsumit tek asetet.
Gjithashtu, rritja e masës monetare lidhet edhe me ndërhyrjet e bankës qendrore për të frenuar forcimin e lekut, duke blerë sasi të mëdha valute gjatë vitit 2025.
Në përfundim, analiza ngre dyshime se një pjesë e parasë që hyn në ekonomi mund të vijë nga burime informale, duke ndikuar fillimisht në rritjen e çmimeve të aseteve dhe potencialisht më vonë edhe në inflacionin e përgjithshëm.
