Një seri bisedash të shkëmbyera në aplikacionin e koduar Sky ECC, të deshifruara vite më vonë nga autoritetet europiane, po shërbejnë si provë kyçe në hetimet ndaj rrjeteve të krimit të organizuar shqiptar të përfshira në trafikun e kokainës drejt Europës. Mesazhet e vitit 2020, të shkëmbyera mes dy shtetasve shqiptarë me banim në Belgjikë, i referohen sasive masive të lëndës narkotike të ardhur nga Amerika Latine dhe flasin për ngarkesa rekord, që sipas hetimeve lidhen me një grup kriminal nën ndjekje penale nga SPAK.
Trafiku i kokainës përshkruhet nga ekspertët si biznesi më fitimprurës në kontinent dhe një “ligë e parë” e krimit të organizuar, ku fitimet janë të mëdha, por zinxhiri i furnizimit është i gjatë, i ndërlikuar dhe kërkon koordinim në shumë vende njëherësh. Pikërisht ky kompleksitet ka krijuar një treg të segmentuar, ku rrjetet kriminale nuk funksionojnë domosdoshmërisht si një organizatë e vetme, por si bashkëpunime të shumta me role të shpërndara: sigurim malli në origjinë, logjistikë transporti, operacione portuale, shpërndarje dhe pastrim parash.
Nga shqyrtimi i dokumenteve gjyqësore dhe intervistave me ekspertë, del një prirje e qartë: rrjetet shqiptare kanë konsoliduar ndikimin e tyre dhe janë shtrirë në disa hallka të rëndësishme të trafikut të kokainës në Europë. Hetimet e Sky ECC dhe platformave të ngjashme kanë ndryshuar mënyrën se si autoritetet e shohin këtë treg, duke treguar se përveç mafieve tradicionale, ka aktorë të tjerë që luajnë role vendimtare.
Sipas të dhënave hetimore, vetëm në një periudhë të shkurtër kohore nga fundi i vitit 2019 deri në fillim të vitit 2021, dyshohet se rrjete shqiptare kanë trafikuar dhjetëra tonë kokainë drejt Europës, me vlera tregu që llogariten në miliarda euro. SPAK raporton se nga të dhënat e Sky ECC janë hapur dhjetëra procedime penale dhe janë vendosur masa sigurie për qindra persona të dyshuar si pjesë e rrjeteve me rrezikshmëri të lartë.
Hetimi ndërkombëtar i Sky ECC nisi nga një çështje në Belgjikë dhe u shndërrua në një nga goditjet më të mëdha ndaj komunikimeve të koduara, pasi autoritetet arritën të ndërhyjnë në infrastrukturën teknike dhe të sigurojnë një volum të madh bisedash që lidhen me krime të rënda. Këto komunikime u shpërndanë më pas te agjencitë ligjzbatuese në disa vende, duke nxitur hetime të shumta dhe akuza ndaj grupeve kriminale.
Në këtë panoramë del edhe një element tjetër: rrjetet shqiptare përshkruhen si fleksibël, të decentralizuara dhe të afta të operojnë në distancë, shpesh nga qendra jashtë Europës, duke u lidhur me partnerë të ndryshëm ndërkombëtarë dhe duke përdorur teknologjinë për të shmangur gjurmimin. Në disa raste, roli i tyre shfaqet i fortë në operacionet portuale dhe logjistikë, si edhe në sigurimin e korrupsionit në nyje strategjike.
Ekspertët theksojnë se, përveç trafikut, një tjetër hallkë me ndikim është pastrimi i parave, që krijon pasoja të drejtpërdrejta në ekonomi dhe në funksionimin e institucioneve, duke shtrembëruar konkurrencën dhe duke ushqyer kulturën e pandëshkueshmërisë. Edhe kur rrjete të caktuara goditen, struktura të reja priren të zëvendësojnë shpejt boshllëqet, për sa kohë kërkesa në tregjet europiane mbetet e lartë.
