Gjykata e Lartë e Shteteve të Bashkuara ka vendosur, me shumicë 5 vota pro dhe 4 kundër, të bllokojë përpjekjen e presidentit Donald Trump për të shkarkuar guvernatoren e Rezervës Federale (Fed), Lisa Cook, duke riafirmuar pavarësinë e bankës qendrore amerikane.
Vendimi pengon administratën Trump të largojë Cook nga Bordi i Guvernatorëve të Fed deri në përfundimin e procesit gjyqësor dhe konsiderohet një precedent i rëndësishëm për kufijtë e kompetencave presidenciale ndaj institucioneve të pavarura.
Lisa Cook, e emëruar në vitin 2022 nga ish-presidenti Joe Biden, është guvernatorja e parë afrikano-amerikane në historinë e Fed dhe mandati i saj zgjat deri në vitin 2038.
Përpjekja për shkarkim
Presidenti Trump njoftoi shkarkimin e Cook më 25 gusht 2025, duke iu referuar pretendimeve për parregullsi në kreditë hipotekore të marra prej saj për blerjen e banesave në Michigan dhe Georgia.
Nga ana e saj, Cook argumentoi se akuzat ishin të pabazuara dhe përbënin një pretekst politik, pasi ajo kishte mbajtur qëndrime të ndryshme nga administrata mbi politikën monetare.
Vendimet e gjykatave
Gjykatësja federale Jia Cobb vendosi se procedura e ndjekur për shkarkimin e Cook kishte gjasa të shkelte të drejtën e saj për një proces të rregullt ligjor, të garantuar nga Amendamenti i Pestë i Kushtetutës së SHBA-së.
Ajo vlerësoi gjithashtu se pretendimet e ngritura nuk përbënin “shkak të bazuar”, siç kërkon Akti i Rezervës Federale për largimin e një guvernatori të Fed.
Më pas, edhe Gjykata Federale e Apelit për Qarkun e Kolumbias refuzoi kërkesën e administratës Trump për të rrëzuar vendimin, duke çuar çështjen në Gjykatën e Lartë.
Në vendimin përfundimtar, Gjykata e Lartë theksoi se autoriteti i presidentit për të shkarkuar një guvernator të Fed nuk është absolut dhe nuk mund të ushtrohet pa një bazë të mjaftueshme ligjore.
Rëndësia e vendimit
Rezerva Federale është institucioni përgjegjës për politikën monetare të Shteteve të Bashkuara dhe një nga bankat qendrore më me ndikim në ekonominë globale.
Pavarësia e saj konsiderohet një element kyç për stabilitetin financiar, ndërsa vendimi i Gjykatës së Lartë shihet si një riafirmim i mbrojtjes ligjore të kësaj pavarësie ndaj ndërhyrjeve politike.
Trump ka kritikuar vazhdimisht drejtimin e Fed që nga rikthimi i tij në Shtëpinë e Bardhë në janar 2025. Paralelisht, administrata e tij zhvilloi edhe një hetim ndaj ish-kryetarit të Fed, Jerome Powell, i cili u mbyll pa pasoja ligjore. Pas përfundimit të mandatit të Powell, drejtimin e bankës qendrore e mori Kevin Warsh, i propozuar nga presidenti Trump.
