Shqipëria e helmuar/Nga shoqëria e vlerave te shoqëria e skandaleve
Dikur, të paktën në diskursin publik dhe në idealin shoqëror, Shqipëria ushqehej me nocione si puna, arsimi, ndershmëria dhe atdhedashuria. Sot, realiteti që na rrethon është krejt tjetër. Krahasimi mes një shoqërie funksionale dhe asaj që po përjetojmë aktualisht nxjerr në pah një degradim të thellë moral, institucional dhe njerëzor.
Në një shoqëri normale, skandali është përjashtim. Ai trondit, ngjall reagim, sjell hetim dhe përgjegjësi. Në Shqipëri, skandali është bërë rregull. Ai nuk trondit më askënd, nuk prodhon drejtësi dhe shpesh harrohet sapo shfaqet skandali i radhës. Atje ku në vendet e zhvilluara një rast korrupsioni rrëzon karriera dhe institucione, këtu shërben si lajm ditor, si argëtim mediatik, madje si mjet për protagonizëm.
Në një shoqëri të shëndetshme, arsimi është prioritet kombëtar. Shkollat janë qendra dijeje, formimi dhe shprese. Talentet identifikohen, mbështeten dhe promovohen. Në Shqipëri, shkollat braktisen. Jo sepse nuk ka fëmijë të aftë, por sepse sistemi nuk i sheh, nuk i nxit dhe nuk i mbron. Ndërsa vendet e tjera flasin për inovacion, kërkim shkencor dhe investim në tru, ne flasim për mbyllje shkollash, mungesë mësuesish dhe ikje masive të nxënësve jashtë vendit.
Një tjetër kontrast i fortë shfaqet te figurat që shoqëria zgjedh të admirojë. Në shoqëritë e zhvilluara, shembujt pozitivë janë shkencëtarët, mjekët, pedagogët, sipërmarrësit e ndershëm dhe njerëzit që kontribuojnë për të mirën publike. Në realitetin shqiptar, vëmendjen e marrin shpesh individë të lidhur me skandale, krim, pasuri të dyshimta apo arrogancë pushteti. Modelet negative promovohen, ndërsa puna e ndershme mbetet në hije.
Edhe raporti me shtetin ndryshon rrënjësisht. Në një shoqëri ku ligji funksionon, qytetari ndjen siguri dhe besim. Ai e di se rregullat vlejnë për të gjithë. Në Shqipëri, perceptimi është i kundërt: ligji duket selektiv, drejtësia e ngadaltë dhe pandëshkueshmëria e zakonshme. Kjo krijon një ndarje të rrezikshme mes qytetarit dhe shtetit, ku mosbesimi bëhet normë dhe respekti për institucionet shuhet.
Shpopullimi është ndoshta krahasimi më brutal. Vendet që ofrojnë perspektivë luftojnë për të tërhequr të rinj; Shqipëria po i humbet ata çdo ditë. Ndërsa diku rinia ndërton të ardhmen, këtu ajo largohet për të shpëtuar nga mungesa e saj. Ky është dallimi mes një shoqërie që prodhon shpresë dhe një shoqërie që e konsumon atë deri në shuarje.
Në fund, ndryshimi thelbësor qëndron te normaliteti. Në një shoqëri të shëndetshme, normalja është puna, drejtësia dhe progresi. Në Shqipëri, normalja është skandali, kriza dhe zhgënjimi. Kjo përmbysje e vlerave është treguesi më i qartë se shoqëria jonë nuk është thjesht në krizë, por në një proces të rrezikshëm helmimi moral. Rregulloje kete artikull
