Tensionet mes Bashkimi Evropian dhe Serbia po rriten ndjeshëm, pasi Brukseli po shqyrton pezullimin e fondeve që mund të arrijnë deri në 1.5 miliardë euro.
Raportuesi i Parlamentit Evropian për Serbinë, Tonino Picula, deklaroi se ndërprerja e fondeve është mjeti më efektiv për të ushtruar presion ndaj qeverisë në Beograd.
Arsyet e alarmit: demokracia dhe shteti i së drejtës
Sipas zyrtarëve evropianë, shqetësimet kryesore lidhen me:
- shtypjen e lirisë së medias
- presionin ndaj gjyqësorit
- ndërhyrjet në zgjedhje
- trajtimin e protestuesve
Komisionerja për zgjerimin, Marta Kos, theksoi se BE është “gjithnjë e më e shqetësuar” për zhvillimet në vend.
Këto zhvillime konsiderohen si një regres demokratik, që mund të ndikojë drejtpërdrejt në procesin e integrimit evropian të Serbisë.
Reagimi i Beogradit
Nga ana tjetër, kryetarja e Kuvendit serb, Ana Brnabić, reagoi ashpër ndaj deklaratave nga Brukseli.
Ajo argumentoi se fondet e BE-së:
- financojnë shkolla dhe spitale
- mbështesin infrastrukturën
- përmirësojnë jetën e qytetarëve
Sipas saj, ndëshkimi financiar do të dëmtonte qytetarët dhe jo vetëm qeverinë e Aleksandar Vučić.
Lidhjet me Rusinë dhe Kinën në fokus
Një tjetër pikë kritike për BE-në është orientimi ndërkombëtar i Serbisë.
- Marrëdhëniet me Rusia vazhdojnë të jenë të forta
- Bashkëpunimi ushtarak me Kina është rritur ndjeshëm
Sipas të dhënave të SIPRI:
- rreth 57% e armëve të importuara nga Serbia vijnë nga Kina
- rreth 20% nga Rusia
Kjo shihet nga Perëndimi si një largim nga linja strategjike euro-atlantike.
Paralajmërime nga politika ndërkombëtare
Deputetja britanike Alicia Kearns deklaroi se:
“Brukseli më në fund po zgjohet ndaj rënies së lirisë së medias dhe sundimit të ligjit në Serbi.”
Ndërkohë, NATO ka paralajmëruar për rritje të aktiviteteve destabilizuese nga Rusia në rajon, duke shtuar shqetësimet për sigurinë.
Çfarë pritet të ndodhë?
Vendimi përfundimtar i Komisioni Evropian pritet të jetë vendimtar për:
- të ardhmen e fondeve për Serbinë
- ritmin e integrimit në BE
- orientimin gjeopolitik të vendit
Nëse fondet pezullohen, kjo do të ishte një nga masat më të forta të ndërmarra ndonjëherë nga BE ndaj një vendi kandidat.
Në thelb, situata sinjalizon një moment kritik për marrëdhëniet BE–Serbi, ku për herë të parë po përmendet seriozisht përdorimi i presionit financiar për të ndikuar drejtimin politik të Beogradit.
