Bashkimi Evropian ka arritur një marrëveshje historike për të ndaluar të gjitha importet e gazit rus deri në vjeshtën e vitit 2027, duke goditur një nga burimet kryesore të të ardhurave të Moskës në financimin e luftës në Ukrainë.
Marrëveshja u arrit mes eurodeputetëve dhe përfaqësuesve të 27 shteteve anëtare, duke vendosur një afat të qartë për shkëputjen e plotë energjetike nga Federata Ruse.
Von der Leyen: Agimi i një epoke të re për sigurinë energjetike të Evropës
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, deklaroi se ky vendim shënon një kthesë vendimtare:
“Ky është agimi i një epoke të re, i pavarësisë së plotë energjetike të Evropës nga Rusia.”
Afati i vjeshtës 2027 erdhi si kompromis mes Parlamentit Evropian, i cili kërkonte ndalim më të shpejtë, dhe disa shteteve anëtare që kërkonin më shumë kohë për të garantuar furnizimet dhe stabilitetin e tregut.
Jorgensen: Fund manipulimit të tregut nga Putini
Komisioneri evropian i Energjisë, Dan Jorgensen, shprehu vendosmërinë e BE-së:
“Mjaft me shantazhet dhe manipulimin e tregut nga Putini. Ne jemi në solidaritet të plotë me Ukrainën.”
Afatet e reja të ndalimit
1. Gazi përmes tubacioneve
- Ndalimi i kontratave afatgjata: 30 shtator 2027, me mundësi zgjatjeje deri më 1 nëntor 2027, nëse rezervat janë të garantuara.
2. Gazi natyror i lëngshëm (LNG)
- Ndalimi i kontratave afatgjata: 1 janar 2027
- Kontratat afatshkurtra ndalohen më:
- 25 prill 2026 (LNG)
- 17 qershor 2026 (gazi me tubacione)
Këto masa duhet të miratohen zyrtarisht nga shtetet anëtare dhe Parlamenti Evropian, por marrëveshja e arritur siguron shumicën e nevojshme.
Për kompanitë evropiane, ndërprerja e kontratave do të mbulohet ligjërisht nga parimi i “forcës madhore”, duke i mbrojtur ato nga penalitetet financiare.
Evitohet vetoja e Hungarisë: Orbán sfidon Brukselin
Komisioni i shmangu përdorimin e sanksioneve direkte, të cilat kërkojnë unanimitet, duke zgjedhur një propozim legjislativ që miratohet me shumicë. Kjo u bë për të shmangur veton e pritshme të:
- Hungarisë, e udhëhequr nga Viktor Orbán
- Sllovakisë, një vend po ashtu i varur nga gazi rus
Orbán e sfidoi publikisht BE-në duke deklaruar në një vizitë te Vladimir Putin se Hungaria “do të vazhdojë importet e hidrokarbureve ruse”.
Komisioni do të paraqesë më tej një propozim të veçantë për t’i dhënë fund importeve ruse edhe për Hungarinë dhe Sllovakinë deri në fund të vitit 2027.
Varësia e BE-së nga gazi rus ka rënë ndjeshëm, por LNG mbetet sfidë
- Në vitin 2021, Rusia mbulonte 45% të importeve të gazit të BE-së.
- Në vitin 2024, kjo shifër ka rënë në 19%.
Megjithatë, ndërsa Evropa ka reduktuar furnizimet përmes tubacioneve, ajo është kthyer pjesërisht tek gazi i lëngshëm rus (LNG).
Në vitin 2024:
- Rusia përbënte 20% të importeve të LNG të BE-së
- Pra rreth 20 miliardë metra kub gaz
- Me vlerë të vlerësuar rreth 15 miliardë euro vetëm këtë vit
Pas SHBA-ve, Rusia mbetet furnizuesi i dytë më i madh i LNG-së për Evropën.
Qëllimi: t’i hiqet Moskës një burim kyç financimi
Për BE-në, shkëputja nga gazit rus nuk është vetëm çështje energjetike, por edhe strategjike: kufizimi i fondeve që Rusia përdor për të financuar agresionin në Ukrainë.
Marrëveshja e re e afron BE-në një hap më pranë një sistemi më të qëndrueshëm, më të pavarur dhe më pak të ndikuar nga vendimet politike të Kremlinit.
