Në Qendrën Onkologjike të Tiranës, shpresa për shumë pacientë është zbehur bashkë me dritat e aparaturave që nuk punojnë më. Akseleratori linear, pajisja më jetike për terapinë me rreze që shpëton jetë çdo ditë, ka javë — madje muaj — që është jashtë funksionit. Në të njëjtën kohë, tenderat dhe kontratat për “konsulenca”, “shërbime mbështetëse” apo “rikonstruksione” vazhdojnë me ritëm maratonik, sikur asgjë të mos kishte ndodhur.
Pacientët presin, aparatet ndalen
Në sallat e pritjes së Onkologjikut, dhimbja është e dyfishtë — fizike dhe morale. Pacientët që vijnë nga rrethe të ndryshme të vendit për të marrë trajtimin e rrezatimit, përballen me një përgjigje që përsëritet: “Aparati është jashtë funksionit, prisni.”
Ndërkohë, orët e vonesës janë ditë të humbura për jetë njerëzish që varen nga çdo seancë e rrezatimit. Disa zgjedhin të udhëtojnë jashtë vendit, duke paguar shuma marramendëse. Të tjerë thjesht presin, në heshtje, që dikush të kujtohet për ta.
Tenderat që s’ndalen kurrë
Paradoksi i madh që ka tronditur opinionin është fakti se, ndërsa pajisjet kryesore ndalen, tenderat e Ministrisë së Shëndetësisë dhe institucioneve në varësi të saj vijojnë pa asnjë vonesë.
Në faqet zyrtare të prokurimeve publike shfaqen njoftime për kontrata me vlera qindra mijëra euro për “shërbime konsulence”, “pajisje laboratorike” e “rikonstruksione zyrash”, ndërsa aparatet e trajtimit të kancerit presin riparim ose zëvendësim prej kohësh. Kjo kontrast tragjikomike tregon një realitet ku prioritetet duket se janë përmbysur.
Nga buxheti për jetë — te buxheti për letra
Sipas dokumenteve publike, fondet për mirëmbajtjen e aparaturave jetike janë shpesh më të vogla se ato për “studime”, “auditime” apo “marketing institucional”. Një pjesë e madhe e kontratave realizohen përmes procedurave të përshpejtuara, të cilat e bëjnë edhe më të vështirë transparencën dhe kontrollin e shpenzimeve.
Ndërkohë, pacientët mbeten peng i burokracisë, dhe mjekët përballen me presionin moral të të mos mundurit të ndihmojnë
Zëra nga terreni
Mjekë dhe teknikë anonimë kanë pranuar se gjendja në Onkologjik është kritike. “Ne jemi të lodhur nga arsyetimet teknike që marrim çdo ditë. Pacientët na shikojnë në sy dhe presin përgjigje. Por pajisjet nuk riparohen me fjalë, dhe as me tendera për zyra të reja,” shprehet një prej tyre.
Një tjetër shton: “Kur nuk funksionon aparati, nuk është vetëm një problem teknik — është një vonesë në jetën e pacientit. Dhe kjo vonesë shpesh nuk falet.”
Në errësirë: shëndetësia që humb dritën
Onkologjiku është vetëm një nga shembujt e krizës më të gjerë që ka kapluar shëndetësinë shqiptare. Spitale pa pajisje, mungesë barnash bazë, kontrata të paqarta, mungesë kontrolli real — të gjitha krijojnë një sistem që shpesh duket më shumë i interesuar për letra sesa për njerëz.
Në këtë errësirë të shpresës, pacienti bëhet viktimë e një aparati shtetëror që vrapon për tendera, por ngec në vend kur bëhet fjalë për jetën e qytetarëve.
Në dritë: paratë që s’ndalen kurrë
Ndërsa aparatet janë jashtë funksionit, raportet financiare tregojnë një dinamikë të shëndoshë vetëm në një drejtim — atë të shpenzimeve. Miliona euro të buxhetit publik qarkullojnë çdo vit për kontrata që shpesh nuk prodhojnë efekt konkret në cilësinë e shërbimit.
Kjo është drita e vetme që mbetet në sistem: ajo e shifrave që rriten, jo e aparateve që ndizen.
Pyetja që mbetet pa përgjigje
Në fund, pyetja është e thjeshtë: si mund të pranohet që aparatet që shpëtojnë jetë të mbeten të prishura, ndërsa tenderat për “studime” dhe “projektime” kalojnë pa pengesë? Kush mban përgjegjësi për çdo ditë humbjeje, për çdo trajtim të ndërprerë, për çdo pacient që humbet shpresën?
Në një sistem ku teknologjia dështon, por burokracia lulëzon, humbësi i vetëm mbetet pacienti. Onkologjiku është pasqyra më e dhimbshme e një shëndetësie që harxhon më shumë për tendera sesa për jetë.
Derisa aparatet të rifillojnë punën, mbetet të shpresojmë që dikush, për herë të parë, të vendosë njeriun përpara parave.
