Gazeta holandeze De Volkskrant i ka kushtuar një analizë debatit që po zhvillohet në Shqipëri rreth projekteve të mëdha urbane, rolit të arkitektëve ndërkombëtarë dhe protestave kundër qeverisë së kryeministrit Edi Rama.
Sipas artikullit, kundërshtimet që nisën fillimisht për projektin turistik në zonën e Zvërnecit janë zgjeruar në një debat më të gjerë mbi mënyrën e zhvillimit urban, mbrojtjen e mjedisit dhe procesin e vendimmarrjes për projektet strategjike. Media thekson se protestat kanë tërhequr vëmendjen edhe ndaj rolit të studiove të njohura ndërkombëtare të arkitekturës që kanë realizuar projekte në Shqipëri.
Një pjesë e rëndësishme e analizës ndalet te libri “The Albanian Files”, një botim që dokumenton dhjetëra projekte arkitekturore të realizuara ose të planifikuara në vend. Sipas De Volkskrant, publikimi ka nxitur debat të gjerë publik, pasi disa kritikë e konsiderojnë atë si simbol të modelit të zhvillimit të ndjekur gjatë viteve të fundit.
Artikulli përmend edhe letrën satirike të arkitektit holandez Reinier de Graaf drejtuar kryeministrit Rama, e cila u interpretua në mënyra të ndryshme dhe u bë pjesë e diskutimeve politike. Vetë autori sqaroi më vonë se teksti kishte karakter ironik dhe synonte të ngrinte pyetje mbi marrëdhënien mes arkitekturës dhe pushtetit.
Në analizë citohet edhe shqetësimi i disa arkitektëve shqiptarë, të cilët argumentojnë se studiot vendase kanë pasur rol të kufizuar në projektet e mëdha, ndërsa debati publik është zgjeruar edhe te çështje si zhvillimi i zonave bregdetare, transformimi urban i Tiranës dhe ndikimi i këtyre projekteve në identitetin e qytetit.
Nga ana tjetër, artikulli sjell edhe qëndrimet e arkitektëve ndërkombëtarë që kanë punuar në Shqipëri, të cilët vlerësojnë hapjen e vendit ndaj ideve të reja në arkitekturë, por pranojnë se diskutimi mbi transparencën dhe mënyrën e përzgjedhjes së projekteve është bërë gjithnjë e më i pranishëm.
Në përfundim, De Volkskrant thekson se debati rreth “The Albanian Files” dhe zhvillimeve urbane ka nxjerrë në pah nevojën për më shumë transparencë, ndërsa protestat kanë shndërruar çështjen e arkitekturës dhe planifikimit urban në një temë të rëndësishme të diskutimit publik në Shqipëri.
