Pas kritikave të vazhdueshme për vonesa, burokraci, mbivendosje pronash dhe dyshime për korrupsion, Agjencia Shtetërore e Kadastrës është rikthyer në qendër të debatit publik.
Gjatë një aktiviteti në kuadër të Javës së Administratës Publike, kryeministri Edi Rama deklaroi se problemet e Kadastrës lidhen me funksionimin e sistemit dhe se përmirësimet do të vijnë përmes digjitalizimit dhe reformimit të procedurave.
Deklarata e tij ka nxitur reagime, pasi institucioni i pronave ka kaluar në disa reforma gjatë viteve të fundit, përfshirë shkrirjen e ALUIZNI-t, bashkimin me hipotekat dhe krijimin e Agjencisë Shtetërore të Kadastrës.
Akuzat për korrupsion dhe problematikat e pronësisë
Kadastra mbetet një nga institucionet më të ankuara nga qytetarët. Për vite me radhë janë raportuar raste të vonesave në dhënien e certifikatave të pronësisë, mbivendosje pronash, probleme me legalizimet dhe dyshime për pagesa informale për shërbime administrative.
Në media dhe denoncime publike janë ngritur pretendime për tarifa të paligjshme që dyshohet se kërkohen për legalizime, regjistrime pronash, certifikata pronësie dhe procedura të tjera administrative. Këto pretendime mbeten objekt verifikimi dhe nuk përbëjnë konkluzione gjyqësore.
Hetimet dhe raportet institucionale
Raporte të institucioneve të kontrollit dhe të drejtësisë kanë evidentuar problematika të thella në administrimin e pronave.
SPAK ka njoftuar më herët hetime që lidhen me tjetërsimin e pronave, pastrimin e parave dhe përdorimin e dokumenteve të falsifikuara, ku dyshohet se janë përfshirë zyrtarë ose ish-zyrtarë të institucioneve të pronësisë.
Sipas raportimeve publike, hetimet kanë përfshirë raste në zona me vlerë të lartë ekonomike dhe turistike, përfshirë bregdetin, Gjirin e Lalzit dhe zona të tjera strategjike.
Ndërkohë, Avokati i Popullit dhe Kontrolli i Lartë i Shtetit kanë ngritur shqetësime për moszbatimin e rekomandimeve, vonesat në regjistrimin e vendimeve gjyqësore dhe problematikat e vazhdueshme në drejtoritë vendore të Kadastrës.
Debati mbi digjitalizimin
Drejtuesit e Kadastrës kanë deklaruar se digjitalizimi do të ulë kontaktin e qytetarëve me administratën dhe do të kufizojë mundësitë për korrupsion.
Megjithatë, kritikët argumentojnë se digjitalizimi nuk mjafton nëse nuk shoqërohet me kontroll të fortë mbi të dhënat, transparencë mbi kontratat e teknologjisë dhe përgjegjësi ligjore për zyrtarët që abuzojnë me sistemin.
Në këtë kontekst, janë ngritur pyetje mbi kontratat e digjitalizimit të arkivës së Kadastrës, rolin e AKSHI-t në infrastrukturën teknologjike dhe sigurinë e të dhënave të pronësisë.
Raste të përmendura në hetime dhe media
Në raportime publike janë përmendur raste të dyshuara të regjistrimeve të pronave, legalizimeve dhe transferimeve të pasurive në favor të subjekteve të lidhura me interesa ekonomike ose grupe nën hetim.
Një prej rasteve të përmendura është ai i një kompleksi në zonën e Petrelës, ku SPAK ka kryer sekuestrime pasurore dhe po verifikon origjinën e fondeve, regjistrimet kadastrale dhe dokumentacionin e përdorur.
Deri në përfundimin e hetimeve dhe vendimeve gjyqësore, çdo përgjegjësi penale mbetet e pretenduar dhe duhet trajtuar si e tillë.
Çfarë pritet
Hetimet për çështjet e lidhura me pronat, pastrimin e parave dhe abuzimet me dokumentacionin kadastral vijojnë.
Çështja e Kadastrës mbetet një nga sfidat më të mëdha të administratës publike, pasi lidhet drejtpërdrejt me sigurinë juridike të pronës, besimin e qytetarëve tek shteti dhe klimën e investimeve në vend.
Përmirësimi i sistemit pritet të kërkojë jo vetëm digjitalizim, por edhe hetime të plota, transparencë mbi kontratat publike, zbatim të rekomandimeve të institucioneve të kontrollit dhe përgjegjësi për çdo rast abuzimi të provuar.
