Një marrëveshje bashkëpunimi në fushën e mbrojtjes mes Shqipërisë dhe kompanisë izraelite Elbit Systems ka rikthyer debatin mbi transparencën dhe përputhshmërinë me linjën e aleatëve të NATO-s.
Sipas raportimeve të medias izraelite Haaretz, Elbit Systems do të furnizojë Shqipërinë me sisteme të avancuara artilerie, përfshirë obusë ATMOS 155 mm, sisteme mortajash SPEAR 120 mm dhe dronë taktikë Magni-X dhe Thor. Marrëveshja parashikon gjithashtu ngritjen e një kapaciteti prodhues në Shqipëri në bashkëpunim me kompaninë shtetërore KAYO, e krijuar në vitin 2024 për zhvillimin e industrisë vendase të mbrojtjes.
Vlera e kontratës nuk është bërë publike. Referuar marrëveshjeve të mëparshme të raportuara nga vetë kompania, një njësi e sistemit ATMOS mund të kushtojë rreth 5 milionë dollarë, por numri i sistemeve të përfshira në kontratën shqiptare mbetet i panjohur. Faza e parë parashikon furnizimin me 10 dronë, ndërsa në vijim synohet ngritja e linjave të prodhimit vendas.
Çështja ka marrë vëmendje për shkak të pretendimeve se kompania ka qenë subjekt hetimesh dhe masash kufizuese në disa vende partnere të NATO-s. Në Mbretërinë e Bashkuar, kontrata të lidhura me Elbit UK janë pezulluar në të kaluarën për shkak të hetimeve administrative lidhur me procedurat e emërimeve dhe konfliktet e interesit.
Në Shqipëri, marrëveshja është cilësuar nga qeveria si pjesë e një strategjie për modernizimin e Forcave të Armatosura dhe zhvillimin e industrisë vendase të mbrojtjes. Megjithatë, mungesa e transparencës mbi koston dhe burimet e financimit ka nxitur kritika nga media dhe opozita.
Ministria e Mbrojtjes ka argumentuar se detajet e kontratës janë konfidenciale për shkak të natyrës së tyre të sigurisë kombëtare. Deri më tani, nuk ka njoftim zyrtar për pezullim apo anulim të marrëveshjes në Fletoren Zyrtare.
Debati mbetet i hapur mes nevojës për modernizim ushtarak, transparencës financiare dhe harmonizimit me politikat e aleatëve ndërkombëtarë.
