Një zbulim i jashtëzakonshëm, thellë nën sipërfaqen e Tokës, po sfidon kufijtë e njohur të jetës dhe po ndryshon mënyrën se si shkencëtarët e shohin mundësinë e ekzistencës së jetës përtej sistemit tonë diellor.
Në shpellat e Carlsbad Caverns National Park, studiuesit kanë identifikuar mikroorganizma që kanë mbijetuar të izoluar për deri në 11 milionë vjet, duke përdorur një formë energjie që deri më sot konsiderohej e pamjaftueshme për të mbështetur jetën.
Zbulimi u bë nga biologja e shpellave Hazel Barton, profesoreshë e shkencave gjeologjike në Universitetin e Alabamës, dhe mikrobiologu Lars Behrendt nga Universiteti i Uppsalës. Gjatë eksplorimeve të tyre, ata vunë re koloni të gjelbra të ndritshme mikrobesh në zgavra ku drita e dukshme nuk depërton pothuajse fare.
Shpellat Carlsbad, të vendosura nën shkretëtirën Chihuahua në jug të New Mexico-s, u formuan 4 deri në 11 milionë vjet më parë nga veprimi i acidit sulfurik që treti shkëmbinjtë gëlqerorë. Edhe pse janë prej dekadash një atraksion i njohur turistik, rëndësia e tyre shkencore po zbulohet vetëm tani.
Gjatë një ekspedite kërkimore në vitin 2018, shkencëtarët konstatuan se këto koloni shfaqeshin edhe në pjesët më të errëta të shpellës. Analizat laboratorike zbuluan se bëhej fjalë për cianobaktere – organizma që zakonisht mbështeten në dritën e diellit për fotosintezë. Por këto mikrobe përdorin një formë të veçantë klorofili, e aftë të thithë dritë afër infra të kuqe, një rrezatim i padukshëm për syrin e njeriut.
Ndryshe nga drita e zakonshme, rrezatimi infra i kuq mund të depërtojë shumë më thellë në shpella, pasi muret gëlqerore e reflektojnë atë në mënyrë efikase. Matjet treguan se në zonat më të errëta, nivelet e këtij rrezatimi ishin qindra herë më të larta sesa pranë hyrjeve, pikërisht aty ku u gjet edhe përqendrimi më i madh i mikrobeve.
Rëndësia e këtij zbulimi shkon shumë përtej Tokës. Deri më tani, mendohej se fotosinteza – dhe rrjedhimisht jeta komplekse – kërkonte dritë të ngjashme me atë të Diellit. Por ky studim tregon se organizmat mund të shfrytëzojnë edhe dritën me gjatësi vale më të madhe, si ajo që lëshohet nga yjet xhuxhë të kuq, më të përhapurit në galaktikën tonë.
Xhuxhët e kuq janë yjet rreth të cilëve është zbuluar numri më i madh i ekzoplanetëve shkëmborë. Edhe pse më parë konsideroheshin pak mikpritës për jetën, aftësia për fotosintezë në dritën infra të kuqe zgjeron ndjeshëm zonat potencialisht të banueshme.
Studiuesit planifikojnë të vijojnë kërkimet në shpella edhe më të errëta, për të përcaktuar nivelin minimal të dritës dhe gjatësinë maksimale të valës ku jeta fotosintetike mund të mbijetojë. Këto të dhëna pritet të ndihmojnë misionet hapësinore të përqendrohen më saktë në planetët që kanë potencial real për të mbështetur jetë.
Sipas shkencëtarëve, zbulimi i elementëve si oksigjeni në atmosferën e një planeti të largët mbetet një nga treguesit më të fortë të jetës. Dhe nëse jeta mund të mbijetojë me dritë kaq të dobët dhe të padukshme, atëherë universi mund të jetë shumë më i mbushur me botë të banueshme sesa është imagjinuar deri më sot.
