Rusia deklaroi të hënën se ende nuk ka marrë një përgjigje zyrtare nga Shtetet e Bashkuara lidhur me propozimin e Presidentit Vladimir Putin për të vijuar respektimin e përbashkët të kufizimeve të Traktatit të fundit ruso-amerikan për kontrollin e armëve strategjike, New START, i cili skadon brenda më pak se dy muajsh.
Traktati, i vlefshëm deri më 5 shkurt, përcakton kufij të rreptë për numrin e kokave bërthamore, si dhe për raketat dhe bombarduesit tokësorë e detarë që mund t’i mbajnë ato. Në shtator, Putin kishte propozuar që Moska dhe Uashingtoni të vijonin vullnetarisht zbatimin e kufizimeve të New START për një vit shtesë. Ish-Presidenti amerikan Donald Trump e kishte cilësuar në tetor propozimin si “një ide e mirë”.
“Na ndajnë më pak se 100 ditë nga skadimi i New START”, deklaroi Sergei Shoigu, sekretar i Këshillit të Sigurisë së Rusisë, gjatë një vizite në Hanoi. “Ne ende po presim një përgjigje,” tha ai, duke shtuar se propozimi rus përbën një mënyrë për të frenuar “trendin shkatërrues” që po cënon kontrollin global të armëve bërthamore.
Rreziku i rritjes së garës bërthamore
Shtetet e Bashkuara dhe Rusia zotërojnë së bashku mbi 10,000 koka bërthamore – rreth 87% të arsenalit bërthamor global. Ndërkohë, Kina vlerësohet të ketë rreth 600 koka bërthamore, sipas Federatës së Shkencëtarëve Amerikanë.
Traktatet e kontrollit të armëve mes dy fuqive u krijuan gjatë Luftës së Ftohtë, pas tensioneve të thella të shkaktuara nga Kriza Kubane e Raketave në vitin 1962. Objektivi kryesor i tyre ishte rritja e transparencës, shmangia e keqkuptimeve dhe frenimi i garës së armatimeve.
Sot, megjithatë, teksa shtetet kryesore bërthamore po modernizojnë arsenalet e tyre, marrëdhëniet e acaruara mes Rusisë dhe Perëndimit – përfshirë zgjerimin e NATO-s dhe luftën në Ukrainë – kanë bërë që shumica e këtyre marrëveshjeve të bien ose të mbeten të paralizuara. Secila palë vazhdon të fajësojë tjetrën për dështimin e arkitekturës së kontrollit të armëve.
Qëndrimi i SHBA-së
Në Strategjinë e re të Sigurisë Kombëtare, administrata e ish-presidentit Trump shprehet se synon të “rivendosë stabilitetin strategjik me Rusinë”, një sinjal për gatishmëri në rifillimin e negociatave për kontrollin e armëve bërthamore.
Rose Gottemueller, ish-negociatorja kryesore e SHBA-së për New START, argumentoi këtë muaj në një artikull për Shoqatën e Kontrollit të Armëve se vazhdimi i zbatimit të traktatit do të ishte i favorshëm për Uashingtonin.
“Shtetet e Bashkuara do të fitonin më shumë kohë për të përcaktuar qasjen e tyre ndaj rritjes së fuqisë bërthamore të Kinës, pa u shqetësuar njëkohësisht për një rritje të re të kapaciteteve ruse”, theksoi Gottemueller.
