Një investigim i BIRN ka nxjerrë në pah një skemë të gjerë mobilizimi elektoral brenda administratës publike gjatë muajve janar–prill 2025, ku mijëra punonjës morën lejet vjetore jo për të pushuar, por për t’u angazhuar drejtpërdrejt në fushatën e Partisë Socialiste për zgjedhjet e 11 majit. Dokumentet, dëshmitë dhe statistikat tregojnë përdorim masiv të resurseve shtetërore për qëllime partiake, në një përmasë që ekspertët e konsiderojnë shqetësuese për standardet demokratike të vendit.
Leje vjetore për… fushatë
Një zyrtar vendor, i identifikuar si Albani, rrëfen se mëngjesin e 20 janarit 2025 mori një mesazh nga eprori:
“Duhet të marrësh lejen vjetore, do të angazohemi në fushatë.”
Ai kërkoi lejen, por nuk pushoi asnjë ditë. Në vend të detyrave të tij në zyrë, Albani dhe dhjetëra punonjës të tjerë u dërguan në terren për të “krehur listat e zgjedhësve”, duke analizuar çdo emër, tendencë votimi dhe duke siguruar kontaktet e votuesve që duhej të mobilizoheshin për PS-në.
Të dhënat e BIRN tregojnë se vetëm në periudhën janar–prill 2025:
- 5673 punonjës të administratës qendrore e lokale morën leje vjetore,
- Një rritje prej 40% krahasuar me vitin e kaluar,
- Bashkia e Tiranës kryeson me një rritje prej 30%, ndjekur nga disa ministri.
Në disa bashki, më shumë se gjysma e stafit rezultonte me leje njëkohësisht.
“Detyrë partie” për diasporën
Sipas dëshmive për BIRN, qindra punonjës u dërguan në Greqi dhe Itali për të kontaktuar votues të diasporës, për t’i regjistruar dhe për t’i orientuar në votim. Lejet vjetore shërbyen si mbulesë për udhëtimet e financuara pjesërisht nga tollona karburanti të siguruara nga institucionet.
Një zyrtar tjetër tregon:
“Çdo udhëtim na jepnin nga 400 litra tollona. I shitnim për të mbuluar shpenzimet.”
Në Athinë, punonjës të administratës ngritën zyra elektorale, trokitën në çdo adresë të identifikuar nga listat e Shqipërisë dhe ndihmuan emigrantët të regjistroheshin në platformën e KQZ-së.
OSBE-ODIHR: Avantazh i padrejtë për PS-në
Raporti i OSBE-ODIHR për zgjedhjet e 11 majit evidenton:
- përdorim të gjerë të burimeve publike,
- presion mbi administratën,
- ndikim të patronazhistëve në gjendjen civile dhe komunitete,
- avantazh jo-proporcional për partinë në pushtet.
Sipas ekspertëve, ky fenomen ka normalizuar ndërhyrjen e shtetit në fushatë, duke minuar barazinë mes garuesve.
Problemi i madh: Administrata e politizuar
Ekspertët e qeverisjes dhe zgjedhjeve ngrenë alarmin:
- Gerta Meta (Shoqata për Kulturë Demokratike) thotë se kjo formë angazhimi deformon procesin zgjedhor dhe shkel barazinë.
- Rigels Xhemollari (Qëndresa Qytetare) kërkon sanksione më të forta dhe ndalim më të gjatë të përdorimit të burimeve publike.
- Afrim Krasniqi (ISP) e cilëson situatën si “krizë politike”, jo vetëm problem teknik. Ai sugjeron modelin e Kosovës, ku shkeljet e zyrtarëve penalizohen edhe me ndalim ushtrimi profesioni për disa vite.
Përgjegjësia mungon
Krasniqi thekson se titullarët – drejtuesit e institucioneve që urdhërojnë, nxisin dhe tolerojnë këto praktika – shpëtojnë pa asnjë dënim:
“Titullarët as paguajnë, as penalizohen. Sistemi është i deformuar.”
Në përfundim, investigimi i BIRN tregon qartë se administrata publike u përdor si mjet elektoral i organizuar, duke ndikuar drejtpërdrejt në rezultatin dhe cilësinë e zgjedhjeve të 11 majit. Ekspertët paralajmërojnë se pa ndëshkime të forta dhe depolitizim të thellë, ky model rrezikon të përsëritet dhe të dëmtojë demokracinë shqiptare në mënyrë afatgjatë.
Një investigim i BIRN ka nxjerrë në pah një skemë të gjerë mobilizimi elektoral brenda administratës publike gjatë muajve janar–prill 2025, ku mijëra punonjës morën lejet vjetore jo për të pushuar, por për t’u angazhuar drejtpërdrejt në fushatën e Partisë Socialiste për zgjedhjet e 11 majit. Dokumentet, dëshmitë dhe statistikat tregojnë përdorim masiv të resurseve shtetërore për qëllime partiake, në një përmasë që ekspertët e konsiderojnë shqetësuese për standardet demokratike të vendit.
Leje vjetore për… fushatë
Një zyrtar vendor, i identifikuar si Albani, rrëfen se mëngjesin e 20 janarit 2025 mori një mesazh nga eprori:
“Duhet të marrësh lejen vjetore, do të angazohemi në fushatë.”
Ai kërkoi lejen, por nuk pushoi asnjë ditë. Në vend të detyrave të tij në zyrë, Albani dhe dhjetëra punonjës të tjerë u dërguan në terren për të “krehur listat e zgjedhësve”, duke analizuar çdo emër, tendencë votimi dhe duke siguruar kontaktet e votuesve që duhej të mobilizoheshin për PS-në.
Të dhënat e BIRN tregojnë se vetëm në periudhën janar–prill 2025:
- 5673 punonjës të administratës qendrore e lokale morën leje vjetore,
- Një rritje prej 40% krahasuar me vitin e kaluar,
- Bashkia e Tiranës kryeson me një rritje prej 30%, ndjekur nga disa ministri.
Në disa bashki, më shumë se gjysma e stafit rezultonte me leje njëkohësisht.
“Detyrë partie” për diasporën
Sipas dëshmive për BIRN, qindra punonjës u dërguan në Greqi dhe Itali për të kontaktuar votues të diasporës, për t’i regjistruar dhe për t’i orientuar në votim. Lejet vjetore shërbyen si mbulesë për udhëtimet e financuara pjesërisht nga tollona karburanti të siguruara nga institucionet.
Një zyrtar tjetër tregon:
“Çdo udhëtim na jepnin nga 400 litra tollona. I shitnim për të mbuluar shpenzimet.”
Në Athinë, punonjës të administratës ngritën zyra elektorale, trokitën në çdo adresë të identifikuar nga listat e Shqipërisë dhe ndihmuan emigrantët të regjistroheshin në platformën e KQZ-së.
OSBE-ODIHR: Avantazh i padrejtë për PS-në
Raporti i OSBE-ODIHR për zgjedhjet e 11 majit evidenton:
- përdorim të gjerë të burimeve publike,
- presion mbi administratën,
- ndikim të patronazhistëve në gjendjen civile dhe komunitete,
- avantazh jo-proporcional për partinë në pushtet.
Sipas ekspertëve, ky fenomen ka normalizuar ndërhyrjen e shtetit në fushatë, duke minuar barazinë mes garuesve.
Problemi i madh: Administrata e politizuar
Ekspertët e qeverisjes dhe zgjedhjeve ngrenë alarmin:
- Gerta Meta (Shoqata për Kulturë Demokratike) thotë se kjo formë angazhimi deformon procesin zgjedhor dhe shkel barazinë.
- Rigels Xhemollari (Qëndresa Qytetare) kërkon sanksione më të forta dhe ndalim më të gjatë të përdorimit të burimeve publike.
- Afrim Krasniqi (ISP) e cilëson situatën si “krizë politike”, jo vetëm problem teknik. Ai sugjeron modelin e Kosovës, ku shkeljet e zyrtarëve penalizohen edhe me ndalim ushtrimi profesioni për disa vite.
Përgjegjësia mungon
Krasniqi thekson se titullarët – drejtuesit e institucioneve që urdhërojnë, nxisin dhe tolerojnë këto praktika – shpëtojnë pa asnjë dënim:
“Titullarët as paguajnë, as penalizohen. Sistemi është i deformuar.”
Në përfundim, investigimi i BIRN tregon qartë se administrata publike u përdor si mjet elektoral i organizuar, duke ndikuar drejtpërdrejt në rezultatin dhe cilësinë e zgjedhjeve të 11 majit. Ekspertët paralajmërojnë se pa ndëshkime të forta dhe depolitizim të thellë, ky model rrezikon të përsëritet dhe të dëmtojë demokracinë shqiptare në mënyrë afatgjatë.
