Një dokument arkivor i Sigurimit të Shtetit, i vitit 1983, hedh dritë mbi akuzat e rënda që regjimi komunist ngriti ndaj Kadri Hazbiut, ish-ministrit të Punëve të Brendshme dhe të Mbrojtjes. Sipas raportit sekret, Hazbiu akuzohej për “sabotim të gatishmërisë luftarake” dhe dëmtim të fortifikimeve shtetërore, përfshirë dy objektet më të rëndësishme nëntokësore të kohës – vendkomandat që sot njihen si Bunk’Art 1 dhe Bunk’Art 2.
Dokumenti, i hartuar nga një grup ekspertësh të ngritur me urdhër të ministrit Hekuran Isai pas arrestimit të Hazbiut në tetor 1982, përbën një nga materialet kyçe mbi të cilat u ndërtua akt-akuza kundër tij gjatë procesit famëkeq të “grupit armiqësor të Mehmet Shehut”.
Grupi Special Operativ dhe gjuetia e “armikëve”
Pas goditjes së figurave të larta të regjimit, Enver Hoxha urdhëroi krijimin e një strukture të posaçme hetimore, ku bënin pjesë drejtues të Sigurimit të Shtetit. Ky grup duhej të zbulonte çdo element që mund të përdorej për të provuar “veprimtari armiqësore” të Hazbiut, Feçor Shehut, Llambi Ziçishtit e të tjerëve.
Ndërkohë, tre grupe ekspertësh të profilit ushtarak, inxhinierik dhe të shëndetësisë u urdhëruan të analizonin me detaje çdo vendim të Hazbiut që lidhej me fortifikimet dhe mbrojtjen kombëtare.
Qendra e akuzave: vend-komandat nëntokësore
Në raportin voluminoz prej 75 faqesh, një vend të veçantë zësojnë akuzat për dy strukturat kryesore të komandimit në rast lufte:
- Vend-Komanda e Përgjithshme – sot Bunk’Art 1
- Vend-Komanda e Ministrisë së Brendshme – sot Bunk’Art 2
Sipas ekspertëve, Kadri Hazbiu kishte devijuar orientimet qendrore dhe kishte shkaktuar “dëme të rënda në aftësinë mbrojtëse të vendit”.
Akuza kryesore: Nga 41 dhoma pune, në vetëm 23
Dokumenti thekson se vend-komanda qendrore e Ministrisë së Brendshme, e projektuar të kishte 41 dhoma pune, ishte reduktuar sipas urdhrit të Hazbiut në 23 dhoma.
“Po të mos ishin marrë masa pas arrestimit të Feçor Shehut, objekti nuk do të plotësonte nevojat për drejtimin e luftës,” – thuhet në raport.
Shkelje në projektimin e vendkomandave në rrethe
Nga Shkodra në Sarandë, ekspertët akuzojnë Hazbiun se urdhëroi përdorimin e strehimeve të vjetra civile si vend-komanda, duke refuzuar projektet për objekte të reja të fortifikuara:
- Disa rrethe duhej të kishin 10–13 dhoma pune, por sipas dokumentit atyre u la vetëm 2–10 dhoma.
- Mungonin ambiente të domosdoshme si filtro-ventilim, nyje sanitare, hapësira për ndërlidhje dhe dhoma komandimi.
Vend-Komandat rezervë: “të papërshtatshme dhe të lagështa”
Në raport kritikohet edhe ndërtimi i një vend-komande rezervë (Nr. 21), e ndërtuar para kryesores, në një terren gëlqeror me përmbajtje të lartë uji:
- Temperaturë e brendshme: 9°C
- Lagështi e lartë
- E papërshtatshme për drejtim ushtarak
Këto gabime cilësohen si prova të “veprimtarisë sabotuese në nivel strategjik”.
Shpërndarja e fondeve: dhjetëra objekte, por asnjë i përfunduar
Raporti pretendon se Hazbiu ka orientuar ndërtimin e qindra objekteve të vogla të parëndësishme, duke e lënë pas dore fortifikimin real.
- Në periudhën 1970–1980 u ndërtuan dhjetëra vend-strehime për efektivin dhe 31 të tjera për zjarrfikëset.
- Si pasojë, disa prej vendkomandave kryesore mbetën të papërfunduara për shkak të mungesës së fondeve.
Fryma politike e dokumentit
Analiza e gjuhës së dokumentit tregon se ai nuk ishte thjesht teknik, por i ngarkuar me tone ideologjike dhe akuza të formësuar për të përmbushur qëllimet politike të periudhës. Termat “armiku Kadri Hazbiu”, “veprimtari sabotuese”, “teoria e tërheqjes” dhe “dëme të mëdha mbrojtjes së vendit” pasqyrojnë vijën e luftës së klasave që karakterizoi vitet e fundit të regjimit të Hoxhës.
Përfundimi i ekspertëve
Raporti përmbyllet me konkluzionin:
“Armiqtë Kadri Hazbiu dhe Feçor Shehu kanë sabotuar vijën e Partisë në fortifikim dhe i kanë shkaktuar pasoja të rënda mbrojtjes së vendit.”
Ky dokument u bë bazë për dënimin e Hazbiut, i cili pak muaj më vonë u shpall fajtor dhe u ekzekutua.
