Nga Ndokë Kola
Thethi është tronditur nga dhuna shtetërore këto ditë, me pamje që i ngjajnë një lufte mes popullit dhe forcave të pushtimit. Por ajo që ndodh sot në këtë fshat të Alpeve Shqiptare nuk është vetëm një aksion prishjesh. Jo, është shumë më tepër: është një plagë që hapet thellë në zemrën e Dukagjinit.
Historia e kësaj zone është e lavdishme. Për më shumë se 500 vjet, Perandoria Osmane, me gjithë fuqinë e saj, me gjithë jenicerët dhe hordhitë, nuk ia doli ta pushtonte asnjëherë Dukagjinin e egër dhe krenar. Banorët e këtyre maleve, me armë në dorë dhe me besën ndër dhëmbë, i rezistuan sulltanëve, ushtrive e taksidarëve osmanë, duke mbetur të pamposhtur.
Por sot, “pushtimi” vjen me uniformë shqiptare dhe me pasaportë turke
Në një kthesë të trishtë të historisë, pikërisht këta malësorë që dikur luftuan për të mos i lëshuar trojet e tyre osmanëve, sot po përballen me “jenicerët” modernë të Edi Ramës – policë të armatosur, buldozerë të IKMT-së dhe dhunë brutale, që nuk kursen as fëmijë, gra e të moshuar.
Ironia është e hidhur: në prapaskenë të këtij aksioni brutal, po qarkullojnë lajmet për interesin e drejtpërdrejtë të presidentit turk, Recep Tayyip Erdogan, për investime në Alpet shqiptare. Mediat raportojnë për projekte të mëdha turke në zonat e mbrojtura malore, përfshirë edhe Thethin.
Pyetja është e qartë: A po “pastrohet” Thethi për t’i hapur rrugë investimeve të Ankarasë? A po përdor Edi Rama dhunën shtetërore për t’i dorëzuar Alpet në tryezën e presidentit turk?
Nga sulltanët te “tenderët”
Dikur sulltanët dërgonin ushtri për të nënshtruar Dukagjinin. Sot mjafton një tender, një projekt turistik dhe një telefonatë politike, që pushtimi të bëhet me shkopinj gome e dhunë shtetërore.
Qeveria mundohet ta paraqesë këtë si një “aksion ligjor”, por banorët e zonës e shohin qartë të vërtetën: ky është një operacion pastrimi, jo vetëm fizik, por edhe kulturor e ekonomik.
Këta male nuk janë në shitje
Banorët e Thethit e kanë dhënë mesazhin e tyre:
“Këta male nuk i morën dot as sulltanët, nuk do t’i marrin as sot. As me shkopinj, as me para.”
Ata i kanë mbijetuar perandorive, komunizmit, tranzicionit, varfërisë dhe harresës. Sot janë sërish në këmbë, për të mbrojtur shtëpitë, tokën dhe identitetin e tyre, ashtu siç bënë të parët e tyre shekuj më parë.
Në fund, historia ka një mësim të qartë: Thethi nuk pushtohet
Nuk ka rëndësi sa policë dërgon Edi Rama, sa buldozerë sjell IKMT, apo sa projekte premton Erdogan. Këto male nuk i përkul dot dhuna, as tenderat, as paratë.
Nëse sot Thethi është nën sulm, e ardhmja do ta kujtojë këtë moment si një tjetër kapitull ku Dukagjini rezistoi, edhe përballë “pushtuesve” modernë.
Nga Ndokë Kola
Për EuroAlbania
