Ballkani është në rrezik dhe nevojitet një konfrontim vendimtar me ndikimin malinj të Rusisë para se të jetë tepër vonë, tha Orhan Dragash, ekspert serb për sigurinë dhe marrëdhëniet ndërkombëtare, themelues dhe drejtor i Institutit Ndërkombëtar të Sigurisë me qendër në Beograd, në një artikull për “Kyiv Post”. Për dekada, thotë ai, Ballkani ka qenë një vatër tensionesh gjeopolitike, një rajon kompleksiteti historik dhe konfliktet etnike të të cilit e kanë bërë atë terren pjellor për manipulime nga jashtë. Gjatë dekadës së fundit, Rusia e ka vendosur veten si një forcë jashtëzakonisht përçarëse, argumenton Dragash, duke përdorur ndikimin e saj për të destabilizuar Ballkanin, për të minuar unitetin evropian dhe për të sfiduar demokracitë perëndimore. Megjithatë, pavarësisht provave në rritje të aktiviteteve malinje të Moskës, mbetet një vetëkënaqësi shqetësuese midis fuqive perëndimore, mosveprimi i të cilave rrezikon t’ia dorëzojë këtë rajon jetik një kundërshtari agresiv. Në të njëjtën kohë, interesi rus në Ballkan nuk është as i ri dhe as i rastësishëm, por një komponent i llogaritur i agjendës së saj më të gjerë të politikës së jashtme.
Qëllimet ruse
Duke inkurajuar paqëndrueshmërinë në rajon, Rusia dëshiron të arrijë disa qëllime strategjike. Në radhë të parë, Moska synon të pengojë integrimin e plotë të vendeve të Ballkanit në institucionet perëndimore si NATO dhe Bashkimi Evropian. Kjo ishte e dukshme në kundërshtimin e zëshëm të Rusisë ndaj zgjerimit të NATO-s gjatë pranimit të Malit të Zi në 2017 dhe Maqedonisë së Veriut në 2020, dhe të dy vendet u përballën me një sërë fushatash dezinformuese dhe operacionesh të fshehta të orkestruara nga Moska. Së dyti, Kremlini po përdor Ballkanin si një pikë presioni për të dobësuar dhe përçarë BE-në. Duke e mbajtur Ballkanin në një gjendje pasigurie të vazhdueshme, Moska shpreson të shfrytëzojë ndarjet brenda BE-së.
Lufta hibride
Në fund, sipas ekspertit serb, veprimet e Rusisë në Ballkan shërbejnë si terren trajnimi për taktikat e saj më të gjera të luftës hibride. Moska po perfeksionon teknikat e saj të ndikimit, duke filluar nga sulmet kibernetike te fushatat e dezinformimit dhe duke i zbatuar ato në pjesë të tjera të botës, duke përfshirë Evropën Lindore dhe Lindjen e Mesme. Prandaj, Ballkani nuk është vetëm një objektiv, por edhe një laborator për aktivitetet malinje ruse. Metodat ruse në Ballkan janë të shumëanshme, duke kombinuar fuqinë e fortë me taktika të sofistikuara të fuqisë së butë. Kremlini ka përdorur një gamë të gjerë mjetesh, duke përfshirë varësinë nga energjia, korrupsionin politik dhe propagandën agresive, për të konsoliduar ndikimin e tij dhe për të arritur qëllimet e tij. Dragash thekson se Rusia e ka zotëruar artin e dezinformimit në Ballkan, duke përfituar nga peizazhi i fragmentuar mediatik i rajonit dhe qëndrueshmëria e dobët institucionale.
Roli i SHBA dhe BE
Pavarësisht synimeve dhe operacioneve të qarta të Kremlinit në Ballkan, përgjigja e SHBA-së dhe BE-së ishte, siç vlerëson Dragash, jashtëzakonisht joadekuate. Në vend që të përballen drejtpërdrejt me aktivitetet malinje të Moskës, fuqitë perëndimore shpesh kanë qenë të ngadalta për të reaguar, të penguar nga ndarjet e tyre të brendshme dhe të preokupuara nga krizat e tjera globale. Edhe BE-ja mban një faj të veçantë kur bëhet fjalë për neglizhencën strategjike. Për të kundërshtuar ndikimin keqdashës të Rusisë në Ballkan, Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Evropian duhet së pari të pranojnë urgjencën e kërcënimit dhe të demonstrojnë një angazhim të ripërtërirë ndaj rajonit. “Dështimi për ta bërë këtë kërcënon jo vetëm të ardhmen e Ballkanit, por edhe stabilitetin dhe sigurinë e përgjithshme të Evropës. Ora po ecën dhe tani është momenti për veprim vendimtar nga SHBA, BE dhe Britania e Madhe,” paralajmëron Orhan Dragash për “Kyiv Post”.
