BE dhe Kanadaja nisin epokë të re bashkëpunimi në fushën e mbrojtjes
Kanadaja është pranuar zyrtarisht të bashkohet me programin e ri evropian të financimit të mbrojtjes, SAFE, një instrument prej 150 miliardë eurosh i krijuar për të rritur kapacitetet ushtarake të vendeve pjesëmarrëse dhe për të forcuar zinxhirët e furnizimit strategjik. Marrëveshja u konfirmua nga Presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen dhe kryeministri kanadez Mark Carney, të cilët e vlerësuan vendimin si një hap të rëndësishëm drejt integrimit më të thellë të sigurisë transatlantike.
Në një deklaratë të përbashkët, von der Leyen dhe Carney theksuan se angazhimi i ri është një “simbol i prioriteteve të përbashkëta të Bashkimit Evropian dhe Kanadasë” dhe një reflektim i sfidave të mprehta gjeopolitike që karakterizojnë periudhën e tanishme. “SAFE është një instrument thelbësor për rritjen e bashkëpunimit në mbrojtje, për plotësimin e objektivave strategjikë dhe për përdorimin më efikas të fondeve në funksion të sigurisë sonë të përbashkët,” u shprehën ata.
SAFE – Për çfarë shërben?
Programi SAFE (Veprimi i Sigurisë për Evropën) synon të ofrojë kredi të buta për blerjet e përbashkëta të armëve midis vendeve anëtare të BE-së dhe partnerëve të përzgjedhur. Këto kredi garantohet nga buxheti i BE-së, me synimin për të forcuar industrinë e mbrojtjes në kontinent, në një kohë kur kërcënimi nga Rusia po rritet ndjeshëm, ndërsa mbështetja tradicionale amerikane po shihet më pak e qëndrueshme.
Pavarësisht rregullit se të paktën 65% e komponentëve të sistemeve të blera duhet të jenë të prodhuara brenda BE-së, programi lejon përjashtime për partnerë strategjikë si Kanadaja, duke mundësuar bashkëprodhim, shkëmbim teknologjie dhe furnizime të integruara.
Pse po i bashkohet Kanadaja?
Anëtarësimi i Kanadasë në SAFE vjen në një moment kur vendi kërkon të diversifikojë burimet e tij të sigurisë, duke reduktuar varësinë e madhe historike nga Shtetet e Bashkuara — veçanërisht në sfondin e ftohjes së marrëdhënieve me administratën Trump. Përballë agresionit rus dhe tensioneve gjithnjë e më të larta globale, Ottawa po kërkon partnere të qëndrueshëm dhe të besueshëm për bashkëpunim afatgjatë.
Sipas analistëve, ky hap e pozicionon Kanadanë si një aktor kyç në arkitekturën e sigurisë euroatlantike dhe i jep asaj akses në konsorciume të rëndësishme industriale, teknologjike dhe logjistike.
Mbretëria e Bashkuar u tërhoq
Edhe pse Mbretëria e Bashkuar kishte shprehur dëshirën për t’iu bashkuar programit SAFE, Londra u tërhoq për shkak të kërkesës së lartë financiare të kuotës së hyrjes. Kjo e lë Kanadanë si partnerin e vetëm të madh jo-BE që përfiton nga programi, duke thelluar edhe më shumë bashkëpunimin e saj me bllokun evropian.
