Deklaratat e fundit të Aleksandar Vučić kanë rikthyer në qendër të debatit rajonal nismën “Open Balkan”, duke nxitur polemika të reja mbi origjinën dhe qëllimin e saj.
Në një intervistë të dhënë së fundmi, Vuçiç pranoi publikisht se kjo iniciativë ishte ide e tij, e cila më pas u mbështet nga Edi Rama dhe ish-kryeministri i Maqedonisë së Veriut, Zoran Zaev. Sipas tij, projekti u ndërpre për shkak të mungesës së mbështetjes nga disa fuqi europiane.
Kjo deklaratë ka rihapur diskutimet në Shqipëri, ku për vite me radhë është debatuar nëse “Open Balkan” ishte një nismë që favorizonte kryesisht Serbinë dhe që, sipas kritikëve, mund të linte jashtë ose të dëmtonte interesat e Kosovës.
Ndër zërat më kritikë ndaj kësaj iniciative ka qenë Albin Kurti, i cili ka mbështetur vazhdimisht Procesin e Berlinit dhe krijimin e një tregu të përbashkët rajonal të bazuar në rregullat e Bashkimit Europian. Kurti ka argumentuar se kjo është rruga më e drejtë dhe më e balancuar për integrimin ekonomik të rajonit.
Nga ana tjetër, Rama ka mbrojtur fort “Open Balkan” në të kaluarën, duke e konsideruar si një mundësi për bashkëpunim ekonomik dhe lëvizje të lirë në rajon. Ai madje u ka bërë thirrje vendeve të Bashkimit Europian që ta mbështesin këtë nismë, sidomos në kushtet kur integrimi i plotë i Ballkanit Perëndimor në BE mbetet i ngadaltë.
Megjithatë, me kalimin e kohës dhe zhvillimet gjeopolitike, projekti u zbeh dhe në vitin 2023 u konsiderua praktikisht i mbyllur. Deklarata e fundit e Vuçiçit duket se i jep një interpretim të ri historisë së kësaj nisme, duke forcuar narrativën se ajo ka qenë një projekt i nisur nga Beogradi.
Rikthimi i debatit mbi “Open Balkan” tregon se çështjet e bashkëpunimit rajonal dhe balancave politike në Ballkan mbeten ende të ndjeshme dhe të hapura për interpretime të ndryshme
