Struktura e Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK) ka dërguar për gjykim një procedim penal që lidhet me inceneratorin e Tiranës, në të cilin janë të pandehur 12 persona, mes tyre Mirel Mërtiri dhe Klodian Zoto.
Sipas SPAK, të pandehurit dyshohen se kanë ngritur një skemë mashtrimi dhe pastrimi parash përmes faturave fiktive, kompanive të krijuara për këtë qëllim dhe transaksioneve financiare brenda dhe jashtë vendit. Prokuroria pretendon se një pjesë e fondeve të destinuara për ndërtimin e inceneratorit nuk janë përdorur për realizimin e investimit, por janë devijuar përmes mekanizmave financiarë të paligjshëm.
Në njoftimin zyrtar, SPAK bën me dije se hetimet nuk kanë përfunduar dhe se vijojnë në një procedim të ndarë për të verifikuar veprime të tjera të mundshme penale gjatë procedurës së dhënies së koncesionit dhe zbatimit të kontratës.
Çështja e mbikëqyrjes së kontratës
Një nga elementët që është diskutuar publikisht lidhet me përgjegjësinë institucionale për monitorimin e kontratës koncesionare.
Gjatë periudhës 2019–2022, autoritet kontraktor ishte Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë. Raporte të institucioneve të kontrollit kanë evidentuar problematika në funksionimin e mekanizmave të monitorimit të kontratës, përfshirë vonesa ose mungesë të strukturave të parashikuara për mbikëqyrjen e projektit.
Në dokumentacionin administrativ janë evidentuar gjithashtu komunikime ndërinstitucionale lidhur me përcaktimin e përgjegjësive mes Ministrisë së Infrastrukturës, Bashkisë së Tiranës dhe Ministrisë së Financave për raportimin dhe ndjekjen e kontratës.
Pagesat sipas kontratës
Kontrata e koncesionit parashikonte pagesa për shërbimin e trajtimit të mbetjeve sipas modelit “pay for use”, me një tarifë të përcaktuar për çdo ton mbetjesh të depozituara.
Sipas të dhënave publike të financave shtetërore, gjatë viteve të zbatimit të kontratës janë kryer pagesa në favor të kompanisë koncesionare në përputhje me parashikimet kontraktore dhe buxhetore.
Nga ana tjetër, institucionet e auditimit kanë ngritur shqetësime mbi ecurinë e investimit, monitorimin teknik dhe dokumentimin e disa procedurave administrative.
Hetimet mbeten të hapura
SPAK ka bërë të ditur se procedimi i dërguar për gjykim përfaqëson vetëm një pjesë të hetimeve mbi inceneratorin e Tiranës.
Prokuroria ka deklaruar se hetimet vijojnë për të verifikuar përgjegjësi të tjera të mundshme penale që lidhen me procedurën e dhënies së koncesionit dhe zbatimin e kontratës.
Në debatin publik janë ngritur akuza politike ndaj zyrtarëve të lartë, përfshirë kryeministrin dhe ish-ministra. Megjithatë, deri në këtë fazë, SPAK nuk ka bërë publike akuza penale apo status procedurial ndaj tyre në kuadër të këtij procedimi. Për rrjedhojë, çdo pretendim mbi përgjegjësi penale të personave që nuk janë marrë të pandehur mbetet i pakonfirmuar nga organet e drejtësisë.
