Kryetari i Gjykatës së Lartë, Sokol Sadushi, ka dhënë një nga deklaratat më të forta të viteve të fundit lidhur me gjendjen e brendshme të sistemit të drejtësisë, duke vënë theks të veçantë te mirëqenia profesionale dhe psikosociale e magjistratëve, si kusht themelor për garantimin e pavarësisë dhe cilësisë së drejtësisë në Shqipëri.
Duke folur në Konferencën Kombëtare për kapacitetet institucionale, karrierën dhe masat mbrojtëse në sistemin e drejtësisë, Sadushi paralajmëroi se sistemi po funksionon mbi sakrificën individuale të gjyqtarëve dhe prokurorëve, një situatë që “nuk mund të vazhdojë më”.
“Nuk ka drejtësi të fortë me magjistratë të lodhur”
Sadushi theksoi se mirëqenia e magjistratit – që përfshin siguri fizike, mbështetje psikosociale, ngarkesë të përballueshme dhe kushte të sigurta pune – nuk është koncept teorik, por komponent funksional i drejtësisë moderne.
“Nuk mund të ketë drejtësi të fortë me magjistratë të lodhur dhe të pambrojtur. Pa mirëqenie, çdo reformë mbetet e cunguar.”
Ai i cilësoi presionet profesionale si të papërballueshme dhe shtoi se për herë të parë reagimi i gjyqtarëve u artikulua në mënyrë të unifikuar përmes Deklaratës së Gjyqtarëve, e cila sipas tij nuk kërkonte privilegje, por “dinjitet, siguri dhe respekt institucional”.
Akuzë e drejtpërdrejtë ndaj institucioneve shtetërore
Sadushi kritikoi ashpër mungesën e politikave shtetërore në lidhje me:
- sigurinë në gjykata,
- menaxhimin e ngarkesës së çështjeve,
- mbështetjen psikosociale,
- infrastrukturën,
- burimet njerëzore.
Ai theksoi se Kuvendi dhe Qeveria mbajnë detyrimin kushtetues për të garantuar kushte reale pune për sistemin.
“Shteti nuk mund të kërkojë drejtësi me standarde europiane pa investuar. Siguria, infrastruktura dhe burimet njerëzore nuk janë zgjedhje politike, por detyrim.”
Alarm për ngarkesën e punës: deri në 1000 çështje për një gjyqtar
Sadushi solli shembuj konkretë që tregojnë degradimin e kushteve të punës:
- Gjykata e Lartë ka ulur backlog-un, por me sakrificë të jashtëzakonshme njerëzore.
- Në disa gjykata të shkallës së parë, një gjyqtar përballon 900–1000 çështje, një nivel “përtej kapaciteteve njerëzore”.
- Infrastruktura e gjykatave është në shumë raste jo funksionale dhe jo e sigurt.
Rekomandimet e Sadushit: një strategji e re kombëtare
Kryetari i Gjykatës së Lartë propozon një paketë të qartë masash:
- Strategjia Kombëtare 2025–2030 për mirëqenien e magjistratëve, me buxhet të dedikuar.
- Standard kombëtar sigurie në çdo gjykatë.
- Rritje të numrit të gjyqtarëve, prokurorëve dhe stafit mbështetës.
- Investime të menjëhershme në infrastrukturë.
- Mekanizma të mbështetjes psiko-sociale për magjistratët.
- Fuqizim të rolit të Shkollës së Magjistraturës në zhvillimin profesional dhe mbështetjen emocionale të gjyqtarëve.
Mesazhi final: Mirëqenia e magjistratit është mirëqenia e shtetit
Sadushi përmbylli fjalën me një paralajmërim të qartë strategjik:
“Nuk ka drejtësi të pavarur me magjistratë të pambrojtur. Mirëqenia e magjistratit është mirëqenia e drejtësisë, dhe mirëqenia e drejtësisë është mirëqenia e shtetit.”
