Një analizë e Radio Evropa e Lirë zbulon se Mali i Zi po merr sinjalet më të forta deri tani se mund të bëhet shteti i radhës që i bashkohet Bashkimit Evropian. Draft-konkluzionet e zgjerimit, të përgatitura për t’u miratuar më 16 dhjetor nga 27 vendet anëtare të BE-së, tregojnë se Podgorica shihet si vendi me përparimin më të dukshëm në negociatat e anëtarësimit.
Dokumenti, i cili duhet të miratohet me unanimitet dhe zakonisht është më pak kritik se raporti i Komisionit Evropian, vlerëson Shqipërinë, Moldavinë, Malin e Zi dhe Ukrainën si vendet që kanë bërë hapa më të shpejtë drejt integrimit. Por sinjalet më të qarta i takojnë Malit të Zi.
Në tekst janë vendosur dy pika kyçe në kllapa — shenjë se ende nuk ka dakordësi të plotë mes vendeve të BE-së — por që tregojnë drejtimin e situatës. Pika e parë nënvizon se Mali i Zi “ka avancuar më shumë në negociatat e anëtarësimit” dhe se numri i kapitujve të mbyllur mund të arrijë në 12. Aktualisht Podgorica ka mbyllur shtatë kapituj, por diplomatët shpresojnë se deri para Krishtlindjeve mund të mbyllen edhe pesë të tjerë.
Sinjali i dytë është edhe më i rëndësishëm: dokumenti sugjeron themelimin në vitin 2025 të Grupit ad hoc të Punës për hartimin e traktatit të anëtarësimit me Malin e Zi. Një hap i tillë konsiderohet formalizimi i fazës përfundimtare para anëtarësimit, duke treguar se procesi ka hyrë në një drejtim shumë më konkret.
Megjithatë, jo gjithçka është pozitive për Podgoricën. BE pret që Mali i Zi të përmirësojë kapacitetin administrativ dhe kuadrin ligjor zgjedhor, sidomos në lidhje me financimin e partive dhe fushatave. Korrupsioni mbetet sfida kryesore, me theks të veçantë në hetimin dhe ndjekjen penale të rasteve të nivelit të lartë, përfshirë konfiskimin e pasurive.
Analiza nënvizon se korrupsioni është motivi i përbashkët në të gjitha vendet që kanë avancuar në procesin e zgjerimit. Edhe rasti i fundit në Ukrainë, i cili çoi në dorëheqjen e shefit të kabinetit të Zelenskyt, Andriy Yermak, u përmend indirekt si shembull i nevojës për veprim të paanshëm dhe efikas kundër korrupsionit.
Sa i përket Moldavisë dhe Ukrainës, dokumenti i vlerëson për progres në luftën kundër korrupsionit dhe pastrimit të parave, por vë në dukje se Hungaria nuk do të lejojë hapjen e kapitujve të rinj me Kievin deri pas zgjedhjeve të prillit. Për rrjedhojë, pritet që procesi i dy shteteve të mbetet i bllokuar për momentin.
Shqipëria, e cila hapi të 33 kapitujt rekord brenda 13 muajsh, ende nuk ka sinjale se kur mund të nisë mbyllja e tyre. Për vendin tonë, kushtet e BE-së përfshijnë forcimin e luftës kundër korrupsionit, transparencën e pronësisë së mediave dhe dekriminalizimin e shpifjes.
Nga ana tjetër, Gjeorgjia është kritikuar ashpër për devijimin e saj nga standardet demokratike dhe procesi i saj i anëtarësimit konsiderohet i bllokuar.
Në këtë panoramë të përgjithshme të zgjerimit, Mali i Zi dallohet si kandidati më i avancuar dhe vendi që aktualisht ka më shumë gjasa të bëhet anëtari i 28-të i Bashkimit Evropian — ndoshta brenda disa viteve të ardhshme, nëse përmbush detyrimet e mbetura.
