Me përmbysjen e regjimit të Bashar al-Assad më 8 dhjetor, ndryshoi jo vetëm rregullimi i brendshëm politik i vendit, por edhe identiteti gjeopolitik i Sirisë. Nuk është më pjesë e “boshtit të rezistencës” iraniane, Rusia ka humbur një nga aleatët më jetëgjatë në botën arabe, në tokën e të cilit ka baza ajrore dhe detare. Me rënien e dinastisë Asad, e cila sundoi Sirinë për gjysmë shekulli, humbësit janë Irani, Rusia dhe Hezbollahu. Përcaktimi i fituesve është më pak i thjeshtë, analizon Foreign Policy me ndikim. Fitimi mund të jetë siguria rajonale, dhe më pas e gjithë bota, por me kusht që të gjithë aktorët ndërkombëtarë, nga vendet fqinje në SHBA dhe BE, të kuptojnë përgjegjësinë e tyre dhe seriozitetin e momentit për të parandaluar që Siria të zhytet në kaos dhe një spirale dhune si ajo në Libi apo Irak. Pyetja është se sa mirë HTS dhe grupet e tjera rebele do të jenë në gjendje të qeverisin vendin.
Përsëritja e skenarit
“Ne e dimë se çfarë është shkatërruar në Siri, por nuk e dimë se çfarë e pret atë”, vëren FP. Nevojitet një përpjekje e bashkërenduar nga aktorët sirianë, rajonalë dhe ndërkombëtarë për të parandaluar gjakderdhjen e mëtejshme në atë vend, fragmentimin dhe luftërat me prokurë. Kjo përpjekje duhet të fillojë me një qeveri të re të përkohshme në Damask dhe një bllok të ri rajonal dhe ndërkombëtar për të ndihmuar në procesin politik dhe rindërtimin e vendit. Ai do të përfshijë Turqinë, fqinjët arabë Katarin dhe Arabinë Saudite, Jordaninë dhe Irakun, si dhe BE-në dhe SHBA-në. Një nga rreziqet më të mëdha është përsëritja e skenarit nga Libia, shembja e shtetit. Prandaj, është e nevojshme të ruhen institucionet dhe mekanizmat e shtetit sirian, këshillon FP. Është e nevojshme që menjëherë të formohet një qeveri e përkohshme për të ruajtur institucionet dhe funksionet shtetërore dhe për të parandaluar kaosin dhe vakumin e pushtetit.
Tre humbësit
Qeveria e re do të duhet të ruajë diversitetin e vendit në mënyrë që të fitojë legjitimitet dhe pranim ndërkombëtar. Nuk mund të jetë vetëm qeveria e HTS, e cila deri më tani ka qenë e vendosur në Idlib. Një shembull negativ është Iraku; pas përmbysjes amerikane të regjimit sunit të Sadam Huseinit në vitin 2003, u krijua një qeveri e udhëhequr nga shiitët dhe kurdët. Kjo shkaktoi reagime të ashpra nga komuniteti sunit, duke nxitur valët e ekstremizmit në Irak dhe më gjerë, nga shfaqja e al-Kaedës deri te Shteti Islamik. Prandaj, qeveria e re siriane nuk duhet të margjinalizojë komunitetet alavite dhe shiite, paralajmëron FP, gjë që është gjithashtu vendimtare për kufizimin e ndikimit të Iranit shiit. Ajo forcon pozitën e Turqisë, sepse rënia e Asadit forcoi ndjeshëm ndikimin dhe pozitën e Turqisë në Siri dhe në gjeopolitikën më të gjerë rajonale. Turqia nuk ka kontroll të drejtpërdrejtë mbi HTS, por duke qenë se ka mbështetur grupet opozitare siriane edhe në periudha të vështira, ajo ka ndikim të rëndësishëm mbi HTS. Turqia mund të luajë një rol të rëndësishëm në fitimin e vendeve arabe për të mbështetur një qeveri të re, gjithëpërfshirëse në Damask, e cila mund të sigurojë stabilitet.
