Tensionet mes Shtetet e Bashkuara dhe Iran kanë hyrë në një fazë të re përshkallëzimi, me Ngushtica e Hormuzit në qendër të përplasjes, pas dështimit të negociatave në Islamabad.
Presidenti amerikan Donald Trump njoftoi se Marina amerikane do të nisë bllokimin e çdo anijeje që hyn apo del nga ngushtica, ndërsa paralajmëroi edhe operacione për çmontimin e minave detare që, sipas tij, janë vendosur nga Irani.
“Çdo iranian që qëllon drejt nesh ose ndaj anijeve paqësore do të shkatërrohet,” deklaroi ai, duke shtuar se edhe vende të tjera mund t’i bashkohen kësaj bllokade, pa dhënë detaje.
Një strategji e paralajmëruar
Plani për bllokadë detare nuk është i papritur. Analistë të sigurisë kanë përmendur më herët një strategji të ngjashme të përdorur nga SHBA në raste të tjera, me qëllim dobësimin ekonomik të kundërshtarëve përmes kontrollit të rrugëve detare dhe energjetike.
Ekspertë si Rebecca Grant argumentojnë se SHBA ka kapacitetin për të kontrolluar trafikun në Hormuz, ndërsa figura ushtarake si Jack Keane kanë sugjeruar ndërprerjen e eksporteve të naftës iraniane si një mënyrë për të ushtruar presion maksimal.
Reagimi i Iranit: “Çelësi është në duart tona”
Nga ana tjetër, zyrtarët iranianë kanë reaguar ashpër.
Ali Akbar Velayati deklaroi se kontrolli i Ngushticës së Hormuzit është “në duart e fuqishme të Iranit”, ndërsa kryetari i parlamentit Mohammad Bagher Ghalibaf theksoi se Teherani nuk do të tërhiqet nga pozicionet e tij.
Edhe ish-ministri i jashtëm Javad Zarif reagoi, duke deklaruar se SHBA nuk mund t’i diktojë kushte Iranit.
Rreziku i një përshkallëzimi ushtarak
Raportime të fundit sugjerojnë se Irani ka vendosur forca detare përgjatë bregdetit jugor, një sinjal i mundshëm për përgatitje ushtarake në rast përplasjeje direkte.
Ndërkohë, zëvendëspresidenti amerikan JD Vance konfirmoi se negociatat dështuan pasi pala iraniane refuzoi kushtet amerikane, veçanërisht në lidhje me programin bërthamor.
Diplomacia në krizë, lufta si alternativë
Edhe pse disa zyrtarë iranianë kanë lënë të hapur mundësinë për bisedime të mëtejshme, klima aktuale është e mbushur me pasiguri.
Ngushtica e Hormuzit, përmes së cilës kalon një pjesë e madhe e naftës botërore, mbetet një pikë kritike për ekonominë globale. Çdo përshkallëzim në këtë zonë rrezikon të ketë pasoja të gjera për tregjet energjetike dhe stabilitetin ndërkombëtar.
Në këtë kontekst, përplasja SHBA–Iran duket gjithnjë e më shumë në një pikë delikate, ku diplomacia dhe presioni ushtarak po ecin paralelisht drejt një të ardhmeje të pasigurt.
