Agjencia Ndërkombëtare për Energji Bërthamore (IAEA) ka konfirmuar se struktura mbrojtëse mbi reaktorin e dëmtuar të Çernobilit nuk është më në gjendje të kryejë funksionin e saj kryesor pas një sulmi me dron të ndodhur më herët gjatë këtij viti. Inspektorët e OKB-së kanë konstatuar se mburoja kolosale prej çeliku, e ndërtuar për të parandaluar përhapjen e rrezatimit pas katastrofës së vitit 1986, ka humbur “aftësinë e izolimit”.
Ukraina akuzoi Rusinë për sulmin në muajin shkurt, por Kremlini mohoi çdo përfshirje. Ngjarja shkaktoi shqetësim të madh ndërkombëtar për sigurinë bërthamore, por ekspertët theksojnë se ende nuk ka arsye për panik.
Sipas ambientalistit britanik Jim Smith, rreziku aktual është “i ulët”, pasi brenda reaktorit ndodhet ende sarkofagu i trashë prej betoni i ndërtuar nga Bashkimi Sovjetik menjëherë pas shpërthimit të vitit 1986, i cili vazhdon të bllokojë materialin radioaktiv.
Megjithatë, IAEA paralajmëron se riparimet janë urgjente dhe të domosdoshme për të parandaluar dëmtime të mëtejshme. Sulmi me dron shkaktoi zjarr dhe dëmtim në pjesën e jashtme të strukturës mbrojtëse, por inspektorët vlerësojnë se sistemi i monitorimit nuk është prekur në mënyrë të pandreqshme. Disa ndërhyrje emergjente janë bërë tashmë në çati.
Drejtori i përgjithshëm i IAEA-së, Rafael Grossi, theksoi se restaurimi duhet të kryhet “në kohë rekord” për të garantuar sigurinë bërthamore në një periudhë afatgjatë, duke qenë se mburoja aktuale është projektuar të zgjasë 100 vjet.
Që nga fillimi i dhjetorit, ekipet e OKB-së kanë inspektuar jo vetëm Çernobilin, por edhe nënstacione dhe pika kyçe të rrjetit energjetik të Ukrainës, të cilat janë thelbësore për ftohjen e reaktorëve në të gjithë vendin. Sulmet e fundit ajrore ruse, përfshirë ato në qytetin industrial të Kremençukut, kanë rritur rrezikun e ndërprerjeve energjetike.
Lufta në Ukrainë vijon prej 24 shkurtit 2022, duke shkaktuar mijëra viktima dhe zhvendosjen e miliona njerëzve. Në këtë situatë të brishtë, Çernobili mbetet një prej pikave më të ndjeshme të sigurisë globale.
