Debatet për reformën në arsimin shqiptar janë ashpërsuar, pasi Luciano Boçi ka dalë hapur kundër projektligjit për krijimin e Agjencisë Kombëtare të Shërbimeve Arsimore (AKSHA), duke e cilësuar atë si një rrezik për pavarësinë e sistemit arsimor.
Gjatë diskutimeve në Komisionin për Edukimin, në prani të ministres Mirela Kumbaro, Boçi ngriti akuza për konflikt interesi dhe përqendrim të pushtetit në duart e qeverisë.
“Kapje politike e sistemit”
Sipas Boçit, projektligji krijon një strukturë ku vendimmarrja kryesore kontrollohet nga ministri, duke cenuar parimin e pavarësisë institucionale.
Ai theksoi se në vendet e Bashkimi Europian, agjencitë që menaxhojnë provime dhe diploma drejtohen nga borde të pavarura dhe jo nga ekzekutivi.
“Projektligji parashikon kontroll të plotë nga ministri mbi drejtuesit dhe vendimet. Kjo bie ndesh me standardin europian,” u shpreh ai.
Akuza për konflikt interesi
Një nga shqetësimet kryesore ishte përfshirja e një fondacioni me lidhje institucionale në strukturat e reja të agjencisë.
Boçi argumentoi se kjo krijon konflikt interesi, pasi vendimmarrja mund të ndikohet nga aktorë të lidhur me pushtetin.
Mungesë transparence dhe kontrolli
Deputeti opozitar kritikoi edhe mënyrën e raportimit dhe auditimit të agjencisë së re.
Sipas tij, ndryshe nga praktikat europiane ku raportet janë publike dhe të pavarura, në këtë rast:
- raportimi bëhet vetëm te ministri
- auditimi kryhet nga vetë ministria
Kjo, sipas tij, dëmton llogaridhënien dhe besimin publik.
Çështja e të dhënave dhe financimit
Boçi ngriti gjithashtu shqetësime për:
- kontrollin e plotë të të dhënave arsimore nga ministria
- përfshirjen e donatorëve në vendimmarrje
- modelin e vetëfinancimit të agjencisë
Ai argumentoi se këto elemente bien ndesh me standardet e Bashkimi Europian, ku institucione të tilla nuk duhet të funksionojnë si struktura fitimprurëse.
Paralajmërimi final
Në përfundim, Luciano Boçi paralajmëroi se nëse projektligji miratohet në formën aktuale, rrezikon të kthejë një institucion kyç të arsimit në një mekanizëm të kontrolluar politikisht.
Sipas tij, kjo do të dëmtonte standardet, besimin publik dhe procesin e integrimit europian të Shqipërisë.
