Një studim i fundit i Regional Cooperation Council nxjerr në pah diferencat e mëdha në zhvillimin industrial mes vendeve të Ballkanit Perëndimor, ku Serbia dhe North Macedonia kryesojnë në integrimin teknologjik dhe eksportet industriale, ndërsa Albania vazhdon të mbetet e fokusuar në sektorë me vlerë të ulët të shtuar.
Raporti “Ndjekja dhe Vlerësimi i Performancës Industriale dhe Ndikimit të Politikave në Gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor” thekson se rajoni po përpiqet të kalojë drejt industrive “Green” dhe “Digital”, por përballet me mungesë investimesh, standardesh dhe aftësish profesionale.
Sipas studimit, Serbia ka ndërtuar bazën më të fortë industriale në rajon falë investimeve të huaja në sektorët e automobilëve, plastikës dhe makinerive. Industria përbën 14% të ekonomisë serbe dhe vendi ka arritur integrim të lartë në zinxhirët europianë të furnizimit.
Ndërkohë, North Macedonia konsiderohet modeli më i suksesshëm për tërheqjen e investimeve përmes Zonave të Zhvillimit Teknologjik Industrial. Rreth 65% e eksporteve industriale të vendit janë të teknologjisë së mesme dhe të lartë, kryesisht në sektorin e komponentëve elektrikë dhe industrisë automobilistike.
Në kontrast, Albania vazhdon të mbështetet te fasoneria, tekstilet dhe këpucët, sektorë me intensitet të lartë pune dhe vlerë të ulët teknologjike. Megjithatë, raporti vëren një rritje të industrisë nxjerrëse dhe energjetike, si dhe përpjekje për orientim drejt industrisë automotive dhe agropërpunimit.
Pesha e industrisë në ekonominë shqiptare arriti në 7% të PBB-së në vitin 2022, nga 5% që ishte në vitin 2010, por kapaciteti eksportues industrial mbetet rreth 98% më i ulët se mesatarja e European Union.
Raporti nënvizon gjithashtu se sfida kryesore për Shqipërinë mbetet mungesa e investimeve në kërkim-zhvillim (R&D), si dhe nevoja për diversifikim të industrisë drejt sektorëve me më shumë vlerë të shtuar dhe teknologji.
Ndër vendet e tjera të rajonit, Kosovo spikat në industrinë agropërpunuese dhe eficiencën energjetike, Bosnia and Herzegovina përballet me vështirësi modernizimi, ndërsa Montenegro mbetet ekonomia me bazën më të ngushtë industriale, e orientuar kryesisht drejt turizmit dhe shërbimeve.
