Në muajt e fundit, Shqipëria është përballur me një rritje të ndjeshme të dëmtimeve në rrugët publike, kryesisht si pasojë e rrëshqitjeve të dheut. Një nga rastet më problematike është regjistruar në aksin Librazhd–Përrenjas, ku qarkullimi u paralizua plotësisht, duke nxjerrë në pah dobësitë në ndërtimin dhe mirëmbajtjen e infrastrukturës.
Përtej faktorëve natyrorë, një çështje thelbësore lidhet me mungesën e zbatimit të sigurimit të detyrueshëm për veprat publike. Sipas legjislacionit në fuqi, projektuesit, ndërtuesit dhe zhvilluesit janë të detyruar të sigurojnë përgjegjësitë e tyre profesionale për dëmet që mund të lindin gjatë dhe pas ndërtimit.
Ky detyrim u përcaktua qartë me një vendim të Këshillit të Ministrave në vitin 2022, i cili kërkon që për çdo projekt mbi 100 milionë lekë të ketë sigurim për dëmet e mundshme, përfshirë gabimet në projektim apo ndërtim.
Megjithatë, sipas ekspertëve të sigurimeve, ky ligj në praktikë nuk zbatohet për rrugët publike. Si rezultat, kur një rrugë dëmtohet apo shembet brenda viteve të para pas ndërtimit, kostot për riparimin bien sërish mbi buxhetin e shtetit, duke detyruar qytetarët të paguajnë dy herë për të njëjtën vepër.
Eksperti i sigurimeve Ogert Shkrepa thekson se garancia 10-vjeçare, e zakonshme në vendet europiane, do të duhej të mbronte buxhetin publik nga këto situata. Ai nënvizon se sigurimi jo vetëm mbulon dëmet, por edhe ndihmon në parandalimin e tyre, pasi kompanitë e sigurimeve kryejnë vlerësime të detajuara të rrezikut përpara ndërtimit.
Sipas të dhënave të Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare, sigurimi i përgjegjësive në ndërtim mbetet në nivele shumë të ulëta. Për vitin 2025, ky segment përbënte një pjesë minimale të tregut të sigurimeve, ndërsa dëmet e paguara janë gjithashtu modeste krahasuar me vlerën e investimeve publike.
Ekspertët theksojnë se mungesa e kulturës së sigurimit dhe moszbatimi i ligjit krijojnë një situatë ku përgjegjësia shpesh shmanget, ndërsa kostoja përfundimtare bie mbi qytetarët.
Në këto kushte, kërkohet forcim i kontrollit institucional dhe rritje e përgjegjshmërisë, në mënyrë që investimet publike të jenë të qëndrueshme dhe të mos kthehen në barrë të përsëritur për taksapaguesit shqiptarë.
