Raporti i fundit i BIRN ngre shqetësimin se politikat e Shqipërisë për mbrojtjen e mjedisit mund të ndikojnë negativisht në procesin e anëtarësimit në Bashkimin Evropian, pas kritikave të forta të adresuara nga Parlamenti Evropian ndaj legjislacionit për investimet strategjike dhe zonat e mbrojtura.
Më 17 qershor, Parlamenti Evropian shprehu “keqardhje të thellë” për zgjatjen e afatit të Ligjit për Investimet Strategjike dhe për ndryshimet e miratuara në vitin 2024 në Ligjin për Zonat e Mbrojtura. Sipas eurodeputetëve, këto ndryshime mundësojnë procedura të përshpejtuara për projektet turistike, reduktojnë kontrollin mjedisor dhe krijojnë rrezik për zonat e mbrojtura dhe ekosistemet e ndjeshme.
Këto ligje lidhen edhe me projektin turistik të planifikuar në zonën e lagunës Vjosë–Nartë, ku investitor është Jared Kushner. Punimet në terren u pezulluan në fillim të qershorit, ndërsa qeveria shqiptare ka deklaruar se do të respektohen të gjitha standardet mjedisore të Bashkimit Evropian.
Ekspertët paralajmërojnë se, nëse ndryshimet ligjore nuk rishikohen, Shqipëria mund të përballet me vështirësi gjatë negociatave të anëtarësimit.
Profesoresha e Universitetit të Tiranës, Ermelinda Mahmutaj, vlerëson se ligji aktual krijon mospërputhje me standardet e acquis të BE-së dhe me kërkesat e rrjetit Natura 2000, duke rrezikuar integritetin ekologjik të zonave që pritet të përfshihen në këtë rrjet.
Edhe drejtori ekzekutiv i Lëvizjes Evropiane në Shqipëri, Gledis Gjipali, thekson se sipas pozicionit negociues të Bashkimit Evropian, Shqipëria duhet të shfuqizojë ndryshimet e vitit 2024 jo më vonë se fundi i vitit 2027, në mënyrë që të harmonizojë legjislacionin me standardet evropiane.
Ndërkohë, organizatat mjedisore denoncojnë dëmet e shkaktuara në zonën e Nartës. Drejtuesi i Shoqatës Ornitologjike të Shqipërisë, Taulant Bino, deklaron se ndërhyrjet kanë prekur veçanërisht dunat ranore dhe habitatet natyrore të krijuara ndër shekuj, duke paralajmëruar se pa masa rikuperuese ato mund të humbasin përgjithmonë.
Një qëndrim të ngjashëm ka shprehur edhe ekologu gjerman Ulrich Eichelmann, i cili argumenton se ndryshimet ligjore bien ndesh me legjislacionin e Bashkimit Evropian dhe se procesi i integrimit nuk mund të ecë përpara pa korrigjimin e tyre.
Nga ana tjetër, Komisioni Evropian ka bërë të ditur se ka marrë garanci nga qeveria shqiptare për realizimin e një vlerësimi të plotë të ndikimit në mjedis dhe respektimin e standardeve evropiane për çdo projekt që zhvillohet në zonat e ndjeshme.
Kryeministri Edi Rama ka mbrojtur projektin, duke deklaruar se investimi do të respektojë standardet e Bashkimit Evropian dhe duke e cilësuar atë si një mundësi historike për zhvillimin ekonomik dhe turistik të Shqipërisë. Ai ka theksuar se investitorët janë kompani të mëdha ndërkombëtare dhe ka hedhur poshtë akuzat për shkelje të standardeve mjedisore.
