Një analizë e publikuar nga BIRN hedh dritë mbi nismën e Partia Socialiste për ndryshimin e kuadrit ligjor mbi referendumet, duke nxitur debat të gjerë politik dhe institucional.
Kryeministri Edi Rama ka shprehur ambicien për të ndryshuar Kushtetutën, përfshirë reduktimin e numrit të deputetëve, duke përmendur edhe mundësinë e përdorimit të referendumit në mungesë të një shumice të cilësuar në Parlament.
Pak ditë më pas, kreu i grupit parlamentar socialist Taulant Balla prezantoi një projektligj të ri për referendumet, që synon, sipas tij, të krijojë një mekanizëm shtesë për konsultimin e qytetarëve.
Megjithatë, opozita dhe ekspertët kanë ngritur shqetësime serioze. Oerd Bylykbashi theksoi se çdo ndryshim që lidhet me reformën zgjedhore duhet të bëhet me konsensus politik dhe jo në mënyrë të njëanshme.
Nga ana tjetër, përfaqësues të shoqërisë civile, si Migen Qiraxhi, argumentojnë se drafti i propozuar kufizon të drejtën e qytetarëve për të iniciuar referendume, duke ia lënë këtë kompetencë kryesisht parlamentit.
Sipas kritikëve, disa nga dispozitat e projektligjit e kthejnë referendumin në një instrument më shumë konsultativ sesa vendimmarrës, duke rrezikuar të zbehin rolin e demokracisë direkte.
Eksperti ligjor Gentian Serjani paralajmëron se mekanizmi i referendumit mund të përdoret për qëllime politike, përfshirë ndryshime kushtetuese që lidhen me interesa të mazhorancës dhe përplasje me institucionet e drejtësisë si SPAK.
Në përfundim, analiza thekson se ndërsa një ligj për referendumet është kërkuar prej kohësh, mënyra dhe momenti i propozuar nga mazhoranca kanë ngritur dyshime mbi qëllimet reale të kësaj nisme dhe ndikimin e saj në balancën demokratike në vend.
