Në një reflektim të rrallë dhe të sinqertë, Ben Blushi rikthehet 35 vite pas, te mëngjesi i 9 dhjetorit 1990, kur për herë të parë pa një protestë që do të ndryshonte përgjithmonë fatin e Shqipërisë. Ai kujton momentin kur rreth 200 studentë zbresin nga konviktet drejt rrugës së Elbasanit, duke sfiduar regjimin komunist, ndërsa një e shtënë në ajër shpërndan turmën në panik mes baltës së Tiranës.
Sipas Blushit, këpucët e mbetura në baltë mes ambasadave italiane dhe amerikane janë metafora më e saktë e Shqipërisë së atyre kohëve:
“Shqipëria komuniste ishte një fushë me baltë në mes të Perëndimit. Balta simbol i zhytjes, këpucët simbol i lirisë për t’i ikur asaj zhytjeje.”
Ai tregon se vetëm pak orë më vonë, në Qytetin Studenti nisi lëvizja që solli pluralizmin politik dhe krijimin e partisë së parë opozitare.
“Nuk kisha arsye të isha atje” – kontrasti mes familjes dhe të ardhmes
Blushi shpjegon se familja e tij ishte komuniste, me gjyshër partizanë, luftëtarë dhe njerëz që besuan sinqerisht se sistemi do të mbronte vendin nga mjerimi. Ata nuk ishin të privilegjuar, por as të persekutuar.
Familja e tij jetonte mes varfërisë së zakonshme të atyre viteve: radhë për gjalpë, vajguri me erë, këpucë të lagura e të rregulluara me gozhdë.
Megjithatë, askush nuk e pengoi të shkonte te protestat. Ai sot pranon:
“Nuk e di nëse do t’i lija fëmijët e mi të shkonin në një protestë të tillë. Babai im nuk më ndaloi kurrë.”
“Unë isha armiku perfekt”
Blushi kujton se pas përfshirjes së tij në lëvizjen studentore dhe gazetën e parë opozitare, shumë studentë e shihnin me dyshim:
- sepse ishte lindur në Tiranë,
- sepse vinte nga një familje komuniste,
- sepse ishte nga jugu.
“Unë isha tipi i njeriut që duhej mundur.”
Ai kujton edhe vendimin e fundit të qeverisë komuniste, që e emëroi mësues në një nga fshatrat më të izoluar të Shqipërisë – Iballë të Pukës – një vend ku Migjeni shkoi për të kuruar tuberkulozin.
Por rënia e komunizmit e shpëtoi nga ajo rrugë.
“Nëse ai sistem barbar do vazhdonte, me siguri do isha kthyer nga Iballa i alkoolizuar ose në burg. Kështu përfitova nga rënia e komunizmit: nuk u bëra mësues, por njeri i lirë.”
Mesazhi i fortë i Blushit: Komunizmi ka vdekur, idiotët jo
Në përfundim, Blushi thekson se komunizmi në Shqipëri ka përfunduar përfundimisht në dhjetor 1990, pavarësisht nostalgjive apo përdorimeve politike të këtij termi.
Sipas tij:
- “Komunistë mund të ketë, por komunizmi ka vdekur.”
- “T’i thuash dikujt komunist sot është si t’i thuash një të pasuri kulak.”
Ai mbyll me një thirrje të ashpër, tipike të stilit të tij provokues:
“Problemi i Shqipërisë sot nuk janë as komunistët dhe as demokratët. Problemi janë idiotët. Dhe idiotët mund të jenë edhe komunistë, edhe demokratë – sepse janë idiotë.”
