Arrestimi i Federica Mogherinit, ish-Përfaqësuese e Lartë e BE-së për Politikën e Jashtme dhe një nga figurat kryesore të diplomacisë europiane, ka shkaktuar një tërmet politik në Bruksel dhe jehonë të fortë në Shqipëri. Për vite me radhë, Mogherini u konsiderua si garantja kryesore ndërkombëtare e Reformës në Drejtësi dhe aleate e qeverisë Rama në çdo hap të saj. Sot, ajo po hetohet për mashtrim, korrupsion dhe manipulim tenderësh në zemër të Bashkimit Europian.
Hetimi që ka goditur zemrën e institucioneve të BE-së
EPPO – Prokuroria Europiane – ka kryer bastisje në Bruksel, Bryzh dhe në banesat e të dyshuarve, duke ndaluar Mogherinin dhe dy zyrtarë të tjerë të lartë të BE-së. Në fokus është një tender prestigjioz, një program 9-mujor trajnimi për diplomatët e rinj të Unionit, i dhënë në periudhën 2021–2022 Kolegjit të Europës, institucion ku Mogherini shërben si rektore.
Hetimet dyshojnë se Kolegji ka pasur informacion të brendshëm për kriteret e tenderit, gjë që përbën favorizim, konkurrencë të pandershme dhe shkelje të rëndë të rregullave të BE-së. Një rol kyç dyshohet ta ketë pasur edhe Stefano Sannino, ish-sekretar i përgjithshëm i EEAS, institucioni që hartoi vetë tenderin.
Akuza përfshijnë:
- Mashtrim në tenderë publikë
- Korrupsion
- Konflikt interesi
- Shkelje të sekretit profesional
EPPO ka kërkuar heqjen e imunitetit për disa nga të dyshuarit, çka tregon shkallën e lartë të dyshimeve dhe rëndësinë e çështjes.
Një paradoks i madh për Shqipërinë
Arrestimi i Mogherinit bie në sy veçanërisht në Shqipëri, ku ajo u paraqit për vite me radhë si një nga mbështetëset më zëshme të Reformës në Drejtësi dhe vettingut. Qeveria Rama e përdori shpesh figurën e saj si vulë legjitimiteti për çdo akt institucional ose ligjor.
Mogherini u akuzua shpesh nga opozita dhe ekspertët për:
- qasje të njëanshme politike në favor të qeverisë,
- heshtje ndaj kapjes së institucioneve,
- promovimin e një reforme që, sipas kritikëve, krijoi më shumë kontroll politik se pavarësi gjyqësore.
Madje, ajo ishte e pranishme edhe në hapjen e degës së Kolegjit të Europës në Tiranë – një projekt i mbështetur drejtpërdrejt nga Edi Rama dhe Erion Veliaj.
Një figurë e diskutueshme edhe në rajon
Mogherini humbi kredibilitet edhe në Kosovë e Maqedoninë e Veriut, sidomos pas mosrefuzimit publik të idesë së shkëmbimit të territoreve mes Kosovës dhe Serbisë. Ky qëndrim u konsiderua i rrezikshëm dhe thelloi skepticizmin ndaj saj.
Rikthimi i akuzave të vjetra – por këtë herë me prova konkrete
Arrestimi i saj konfirmon për shumë kritikë se sjellja selektive e Mogherinit në raport me vendet e Ballkanit dhe me qeverinë shqiptare mund të mos ketë qenë thjesht politike, por e lidhur me praktikën e saj personale ndaj standardeve të transparencës dhe konkurrencës.
Faktet që po dalin tani, nëse konfirmohen, tregojnë se:
- personi që kërkonte standarde të larta në Shqipëri,
- vetë ka shkelur rregullat bazë të BE-së.
Goditje për institucionet europiane
Ky është një nga skandalet më të mëdha të viteve të fundit në BE. Arrestimi i Mogherinit godet drejtpërdrejt imazhin e institucioneve europiane, pasi ajo ka qenë një nga zyrtaret më të rëndësishme të politikës së jashtme të Unionit.
Nëse akuzat provohen, kjo çështje mund të hapë një kapitull të errët mbi mënyrën si jepen tenderët brenda BE-së dhe rolin që kanë luajtur figura të nivelit më të lartë.
