Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, ka deklaruar se ekzistojnë shanse reale për arritjen e një marrëveshjeje mes Shtetet e Bashkuara dhe Iran lidhur me programin bërthamor iranian, por theksoi se përparimi i negociatave varet nga plotësimi i disa kushteve thelbësore nga Teherani.
Gjatë një seance dëgjimore në Komisionin për Marrëdhëniet me Jashtë të Senatit amerikan, Rubio tha se Irani po tregon më shumë gatishmëri për dialog krahasuar me një vit më parë, kur sipas tij refuzonte çdo diskutim mbi programin bërthamor.
“Ekziston mundësia që Irani të ketë pranuar të negociojë për disa pjesë të programit të tij bërthamor. Një vit më parë kjo nuk ishte e mundur”, deklaroi ai.
Sipas kryediplomatit amerikan, një marrëveshje mund të arrihet në çdo moment, por ai paralajmëroi se rezultati përfundimtar do të duhet të përmbushë pritshmëritë e institucioneve amerikane dhe të opinionit publik.
Hapja e Hormuzit, kushti i parë
Rubio nënvizoi se hapja dhe garantimi i sigurisë së Ngushtica e Hormuzit mbetet kërkesa kryesore e Uashingtonit.
Sipas tij, Irani duhet të angazhohet që:
- Të mos sulmojë anijet tregtare që kalojnë në ngushticë;
- Të mos vendosë tarifa apo pengesa për lundrimin;
- Të bashkëpunojë në pastrimin e minave detare dhe garantimin e sigurisë së trafikut detar.
Megjithatë, ai sqaroi se vetëm rihapja e plotë e Hormuzit nuk do të mjaftojë për heqjen e sanksioneve ekonomike ndaj Iranit.
Uraniumi i pasuruar në qendër të negociatave
Një tjetër kusht i rëndësishëm, sipas Rubios, lidhet me rezervat iraniane të uraniumit të pasuruar. Ai kërkoi që Teherani të hyjë në negociata konkrete për menaxhimin dhe të ardhmen e këtyre rezervave, të cilat konsiderohen një nga pikat më të ndjeshme të programit bërthamor iranian.
Sekretari amerikan theksoi se çdo lehtësim i sanksioneve do të jetë i lidhur drejtpërdrejt me respektimin e angazhimeve që Irani merr në tryezën e negociatave.
Mbrojtje për politikat e Trump
Gjatë fjalës së tij, Rubio mbrojti edhe vendimet e administratës së Donald Trump për goditjen e kapaciteteve ushtarake iraniane, duke argumentuar se këto veprime kanë reduktuar ndjeshëm aftësinë e Teheranit për prodhimin e raketave dhe armëve konvencionale.
Ai pranoi se Irani vazhdon të mbajë kapacitete të konsiderueshme në fushën e dronëve ushtarakë, por shtoi se kjo lidhet me koston e ulët dhe prodhimin relativisht të lehtë të tyre.
Deklaratat e Rubios vijnë në një moment tensionesh të larta në Lindjen e Mesme, ku zhvillimet në Liban, Izrael dhe Gjirin Persik po ndikojnë drejtpërdrejt në ritmin dhe perspektivën e negociatave mes Uashingtonit dhe Teheranit.
