Vendet evropiane po intensifikojnë përgatitjet për një skenar të ri sigurie, në rast se Donald Trump vendos të tërheqë Shtetet e Bashkuara nga NATO, duke nxitur një nga ndryshimet më të mëdha strategjike në dekada.
Sipas raportimeve ndërkombëtare, ideja e një “Plani B” ka nisur si diskutim informal, por ka marrë vrull pas mbështetjes nga Gjermania, një vend që tradicionalisht ka mbrojtur fort partneritetin transatlantik si themel të sigurisë globale.
Kthesa më e madhe lidhet me ardhjen në pushtet të kancelarit Friedrich Merz, i cili ka ndryshuar qasjen e Berlinit ndaj mbrojtjes. Marrëdhëniet me administratën amerikane janë tensionuar, sidomos pas presionit që Uashingtoni ushtroi ndaj aleatëve evropianë për të marrë rol më aktiv në konfliktet e Lindjes së Mesme.
Plani i ri, i quajtur shpesh si “NATO evropiane”, synon të përdorë strukturat ekzistuese të aleancës, por me një rol shumë më të madh për vendet evropiane në komandë dhe në kapacitetet ushtarake.
Objektivat kryesore janë:
- garantimi i mbrojtjes së kufijve evropianë nga kërcënimet, sidomos nga Rusia;
- ruajtja e funksionimit të NATO-s edhe pa praninë aktive të SHBA;
- krijimi i një mburoje të besueshme, përfshirë dimensionin bërthamor.
Në këtë drejtim, Gjermania ka nisur diskutime me Emmanuel Macron për zgjerimin e rolit të mbrojtjes bërthamore franceze në Evropë, një ide që deri pak vite më parë konsiderohej e pamundur politikisht.
Megjithatë, sfidat mbeten të mëdha. NATO për dekada është ndërtuar mbi lidershipin amerikan, sidomos në logjistikë, inteligjencë dhe komandë ushtarake. Zëvendësimi i këtyre kapaciteteve do të kërkonte investime kolosale, që sipas analistëve mund të arrijnë deri në një trilion dollarë.
Një tjetër debat i fortë është ai mbi industrinë e mbrojtjes: nëse Evropa duhet të fokusohet në prodhimin e armëve brenda kontinentit apo të vazhdojë të mbështetet te teknologjia amerikane.
Ndërkohë, plani po zhvillohet si një “koalicion i të vullnetshmëve” brenda NATO-s, ku përfshihen vende si Franca, Gjermania, Mbretëria e Bashkuar, Polonia dhe shtetet nordike.
Megjithëse nuk synon të zëvendësojë NATO-n, ky projekt shihet si një rrjet sigurie në rast të një tërheqjeje amerikane – një skenar që deri pak kohë më parë dukej i largët, por që tani po merret seriozisht nga liderët evropianë.
