Një raport i ri 33-faqësh i administratës së Donald Trump mbi Strategjinë Kombëtare të Mbrojtjes po trondit politikën ndërkombëtare dhe sidomos aleatët evropianë. Dokumenti, i analizuar nga New York Times, shënon një ndryshim të thellë në mënyrën si SHBA e sheh botën, aleancat dhe rolin e vet global – larg modelit tradicional të partneritetit me Evropën dhe theksimit të vlerave demokratike.
Evropa nuk shihet më si aleate strategjike
Për herë të parë në një dokument zyrtar amerikan, Evropa përshkruhet jo si partner politik, por si një “vatër rënieje dhe kërcënimi”. Sipas strategjisë, kontinenti po rrezikon “zhdukje kulturore” për shkak të emigracionit dhe udhëheqjes së dobët politike.
Administrata deklaron se SHBA nuk ka më synim të mbështesë automatikisht qeveritë e vendeve evropiane dhe se do të promovojë “rezistencë” ndaj lidershipit aktual, që sipas dokumentit “po cenon parimet demokratike duke shtypur opozitën”.
Ky është një ndryshim i fortë nga administratat e mëparshme amerikane, të cilat e kanë parë Evropën si partner kyç në rendin liberal botëror.
Reagimet në kontinent kanë qenë të ashpra. Ish-kryeministri suedez Carl Bildt tha se dokumenti e vendos SHBA-në “në të djathtë të së djathtës ekstreme evropiane”.
Një politikë e jashtme e zhveshur nga “vlerat”
Analiza e NYT thekson se strategjia e re heq dorë nga retorika që tradicionalisht e ka shoqëruar politikën e jashtme amerikane – mbrojtjen e demokracisë, të drejtave të njeriut dhe institucioneve ndërkombëtare.
Tani, prioritetet përkufizohen në tre drejtime:
- interes ekonomik,
- kontroll i emigracionit,
- shmangie e angazhimeve të kushtueshme ndërkombëtare.
Sipas dokumentit, Shtetet e Bashkuara do të kërkojnë vetëm “marrëdhënie të mira dhe paqësore tregtare” me vendet e tjera, pa tentuar të ndikojnë në sistemet e tyre politike.
Amerika Latine dhe rikthimi i Doktrinës Monroe
Strategjia paralajmëron për një qasje të re agresive ndaj Amerikës Latine, duke rikthyer në thelb Doktrinën Monroe – parimin shekullor që e konsideron hemisferën perëndimore si sferë të ndikimit amerikan.
Në dokument thuhet se vendet e rajonit duhet të ofrojnë kontrata për kompanitë amerikane pa tenderë ndërkombëtarë, ndërsa theksohet se migracioni masiv drejt SHBA-ve duhet të marrë fund.
Tajvani dhe Lindja e Mesme: vlera vetëm ekonomike
Në strategji, Tajvani vlerësohet kryesisht për rëndësinë e tij në prodhimin e gjysmëpërçuesve dhe në kontrollin e rrugëve detare, jo për rolin e tij si demokraci e rrezikuar nga Kina.
Edhe Lindja e Mesme përshkruhet thjesht si një “qendër investimesh ndërkombëtare”, ndërsa theksohet se SHBA duhet të zbusë qasjen kritike ndaj monarkive të pasura të Gjirit.
Një SHBA më pak e angazhuar në botë
Ndryshe nga mandati i parë i Trump – kur retorika zyrtare fliste për betejë globale midis demokracive dhe autokracive – dokumenti i ri shmang plotësisht këtë ndarje.
Synimi është të reduktohen angazhimet ushtarake jashtë vendit dhe të rritet përfitimi ekonomik nga marrëdhëniet ndërkombëtare.
Një vizion i paqartë por domethënës
Edhe pse dokumenti nuk është i detyrueshëm për administratën, botimi i tij tregon qartë drejtimin ideologjik të Shtëpisë së Bardhë. Në një kohë kur politika amerikane ndaj Rusisë, Kinës dhe Lindjes së Mesme po diskutohet brenda Partisë Republikane, strategjia tregon se fokusi është shmangia e konflikteve, kufizimi i migracionit dhe përfitimi ekonomik.
Në këtë logjikë, Evropa del më e dobët se kurrë më parë në sytë e strategjisë së re amerikane.
