Historia e arratisjeve gjatë komunizmit është e mbushur me tragjedi, dyshime, manipulime dhe heronj të heshtur. Midis tyre dallohet rrëfimi i dhimbshëm dhe pak i njohur i Çun Kurajt, një burrë i thjeshtë nga Fierza e Pukës, i cili u bë legjendë për banorët e zonës si “vozari” i Drinit — njeriu që shpëtoi dhjetëra jetë, duke i kaluar të arratisurit anembanë lumit të pamëshirshëm. Por kur erdhi momenti të shpëtonte familjen e tij, fati i solli goditjen më të rëndë.
Çun Kuraj, shpëtimtari i të tjerëve që nuk i shpëtoi dot vetes
Në fillim të viteve ’50, zona e Fierzës dhe Pukës ishte një vatër e njohur e rezistencës kundër regjimit komunist. “Kaçakët” — kundërshtarët e armatosur të pushtetit — fshiheshin në malet përreth dhe Çuni, për shumë prej tyre, ishte ura e shpëtimit. Me një barkë primitive prej lëkurës dhie dhe purtekash, ai i ndihmonte njerëzit të kalonin lumin Drin, që në atë kohë ishte më i frikshëm se vetë kufiri.
Pikërisht ky rol e vuri në shënjestër të Sigurimit të Shtetit. Kur iu dha lajmi se ishte në listën e arrestimeve, Çuni mori vendimin e pashmangshëm: arratisjen.
Arratisja me Dranen dhe Linën 7 muajshe
Në një natë të errët, ai u nis bashkë me gruan Dranen dhe vajzën e tyre Linën, vetëm 7 muajshe. Por djalin trevjeçar, Gjeloshin, e la te prindërit, si një peng besimi për të treguar se nuk po largohej përgjithmonë.
Si shumë të tjerë, Çuni besonte se regjimi do të binte shpejt dhe se familja do të ribashkohej. Askush nuk e mendonte se komunizmi do të zgjaste pothuaj gjysmë shekulli.
Thashethemi që tronditi një trevë të tërë: “Vajza u mbyt në lumë”
Në mëngjesin pas arratisjes, Sigurimi i Shtetit nisi të përhapte një lajm makabër:
Vajza 7 muajshe e Çunit ishte mbytur në Drin.
E kush e kishte hedhur?
Vetë Çuni, pretendonin ata.
Thashethemi u përhap me shpejtësi rrufeje në Fierza, Pukë e Kukës. Askush nuk e besonte — si mund të kishte ndodhur një akt i tillë nga një baba? Por lajmi solli tmerr, trishtim dhe ndarje familjare.
Prindërit e Çunit, të dërrmuar nga dhimbja
Prindërit e tij, me zemër të thyer, kaluan tre javë përgjatë lumit, kërkuan çdo breg, çdo gur, çdo rrëpirë, me shpresën se do të gjenin trupin e së mbesës.
E vërteta, megjithatë, ishte krejt tjetër:
Lina ishte gjallë.
Por kjo u mësua shumë vonë, kur dhimbja tashmë u kishte tretur shpirtin.
Jeta në mërgim dhe kthesat e fatit
Pas disa vitesh në Kosovë, Çun Kuraj u vendos në Belgjikë, ku jeton prej më shumë se 50 vitesh. Vajza që Sigurimi e shpalli të “mbytur”, sot është një grua me familje të rritur dhe histori të jashtëzakonshme jete.
Por çmimin më të rëndë e pagoi djali që mbeti në Shqipëri:
Gjeloshi bëri 16 vite burg dhe internim, vetëm sepse ishte fëmija i një “tradhtari të arratisur”.
Historia që u ndalua të tregohej
Saga e familjes Kuraj është një shembull tronditës i manipulimeve të Sigurimit të Shtetit dhe i dhimbjeve të pallogaritshme që kanë kaluar familjet shqiptare gjatë komunizmit. Është historia e një babai që u shpall vrasës i fëmijës së tij, vetëm që të mbahej gjallë terrori politik.
Por është edhe historia e një familjeje që, pavarësisht gjithçkaje, mbijetoi.
