Një investigim i thelluar i BBC ka zbuluar se policia gjeorgjiane ka përdorur gjatë protestave të vitit 2024 një substancë kimike të quajtur “Camite”, një agjent toksik i Luftës së Parë Botërore, duke ngritur shqetësime serioze për shkelje të të drejtave të njeriut dhe përdorimin e armëve të ndaluara.
“Camite” – substancë kimike e epokës së luftërave botërore
Sipas BBC-së, ekspertë të armëve kimike, informatorë brenda policisë dhe mjekë kanë konfirmuar përdorimin e kësaj substance, e cila i përket arsenalit të Francës gjatë Luftës së Parë Botërore kundër forcave gjermane. “Camite” është tërhequr nga përdorimi në vitet ’30, për shkak të:
- efekteve afatgjata në shëndetin e njeriut,
- rrezikshmërisë së lartë,
- dhe klasifikimit të saj si armë kimike e paduhur për përdorim civil.
Në dekadat e mëvonshme, ajo u zëvendësua nga gazi CS, i njohur sot si gaz lotsjellës standard.
Protestuesit: “Uji na digjte lëkurën, ishte e padurueshme”
Protestuesit që morën pjesë në demonstratat masive në Tbilisi kanë përshkruar simptoma të rënda që shkonin përtej efektit normal të gazrave lotsjellës ose të topave të ujit.
Njëri prej tyre tha për BBC:
“E ndjeje ujin të të digjte. Nuk ishte thjesht presion uji. Ishte një djegie që nuk largohej.”
Dhjetëra protestues raportuan:
- vështirësi në frymëmarrje,
- kollë të rëndë dhe irritime të mushkërive,
- të vjella,
- simptoma që zgjatën edhe për javë të tëra.
Këto efekte përputhen me ekspozimin ndaj një agjenti kimik më të fortë sesa mjetet standarde të shpërndarjes së protestave.
Autoritetet gjeorgjiane mohojnë akuzat
Qeveria e Gjeorgjisë ka reaguar ashpër ndaj raportimit të BBC-së, duke e cilësuar investigimin “të pakuptimtë” dhe duke mohuar përdorimin e çdo substance të ndaluar.
Sipas autoriteteve:
“Policia ka vepruar në mënyrë të ligjshme ndaj veprimeve të paligjshme të kriminelëve të dhunshëm.”
Nuk janë dhënë informacione për llojin e substancave të përdorura, ndërsa kërkesat për transparencë nga organizata ndërkombëtare të të drejtave të njeriut po shtohen.
Çështje që ndez debate ndërkombëtare
Nëse konfirmohet plotësisht, përdorimi i Camite kundër protestuesve civilë do të përbënte:
- shkelje të Konventës për Armët Kimike,
- shkelje të standardeve të BE-së për sigurinë publike,
- dhe një precedent të rëndë për shtypjen e protestave në Evropën Lindore.
Organizatat ndërkombëtare pritet të kërkojnë hetim të pavarur ndaj Gjeorgjisë, e cila vitet e fundit ka qenë nën kritika për mungesë transparence dhe përdorimin e forcës së tepruar ndaj protestuesve pro-demokratikë.
