“ Nga Redaksia Euro Albania” korrik 2025
Kodi i vitit 1945 ishte arma ligjore e diktaturës. Kodi i vitit 2025 rrezikon të bëhet mjeti modern i pushtetit absolut. Në thelb, ndryshon vetëm koha – jo logjika.
Me propozimin e Kodit të Ri Penal 2025, juristët më të njohur në vend po paralajmërojnë një kthim të rrezikshëm te kontrolli total i shtetit mbi individin. Ylli Manjani e quan “të tmerrshëm”. Maks Haxhia e cilëson “skandaloz”. E me të drejtë – sepse historia shqiptare njeh një Kod tjetër, po aq të frikshëm: Kodit Penal të vitit 1945.
Kodi Penal 1945 – themeli ligjor i diktaturës
Menjëherë pas Luftës së Dytë Botërore, regjimi komunist i sapoardhur miratoi një Kod Penal që:
- Lejonte sekuestrimin e pronës pa gjyq.
- Kriminalizonte mendimin kundër Partisë.
- U përdor për të burgosur e pushkatuar pronarë, klerikë, intelektualë e kundërshtarë.
- Konsideronte çdo mosbindje si “armik i popullit”.
Ky Kod nuk garantonte drejtësi, por pushtet absolut për strukturat e regjimit. Me të, u shemb prona private dhe u shua liria.
Kodi Penal 2025 – një version modern, por i frikshëm
Kodi i ri i propozuar nga qeveria shqiptare përmban dispozita që:
- I japin shtetit të drejtën të sekuestrojë pasuri pa vendim gjyqësor, me akuza të gjera dhe interpretime të rrezikshme.
- Lejojnë ndëshkimin penal për vepra të paqarta si “nxitje urrejtjeje”, “mbështetje indirekte ndaj veprës penale” etj.
- E kthejnë prokurorin në gjykatës, nëse nuk ka kontrolle reale gjyqësore.
- Rrezikojnë të përdoren për qëllime politike kundër opozitës, gazetarëve apo qytetarëve kritikë.
Në një vend me institucione të dobëta, kjo është recetë për abuzim të sigurt.
A po përsëritet historia?
Kodi i vitit 1945 legjitimoi një diktaturë.
Kodi i vitit 2025 mund të legjitimojë një shtet me fuqi të pakufishme në një sistem formalisht demokratik.
Sot nuk kemi pushkatime, por kemi hetim pa prova, sekuestrim pa gjykim dhe shantazh ligjor me dosje.
Dje u përdor për të ndërtuar komunizmin. Sot, mund të përdoret për të ruajtur pushtetin e pakicës që sundon shumicën.
Thirrje për reflektim
Juristët paralajmërojnë: Ky Kod është rrezik për demokracinë.
Nëse kalon pa debat publik dhe pa kufizime institucionale, mund të hapë rrugën për:
- Abuzime të rënda me pronën.
- Frikë të re në shprehjen e lirë.
- Përdorim selektiv të drejtësisë.
80 vjet më parë, Kodi Penal 1945 e çoi vendin drejt diktaturës. Kodi Penal 2025 nuk duhet të bëhet rruga e re drejt një demokracie të kapur.
