EuroAlbania, Qershor 2025
Në një moment kritik për drejtësinë shqiptare, Byroja Kombëtare e Hetimit (BKH) është shndërruar në skenën e një përplasjeje të drejtpërdrejtë mes qeverisë dhe SPAK-ut. Në qendër të debatit është emri i Haki Çakos, ish-drejtor i Policisë së Shtetit dhe figurë e njohur në qarqet politike dhe të sigurisë.
Sipas burimeve mediatike dhe analizave të fundit, qeveria po ushtron ndikim për të shtyrë emërimin e Çakos në krye të BKH-së. Kjo përpjekje është përplasur me kundërshtimin e fortë të kreut të SPAK, Altin Dumani, i cili kërkon që përzgjedhja të bëhet mbi baza meritokracie dhe pavarësie institucionale, pa ndërhyrje politike.
Përse BKH është kaq e rëndësishme?
BKH-ja nuk është një institucion formal, por krah operativ i SPAK-ut, me kompetenca të gjera në hetimin e korrupsionit të nivelit të lartë dhe krimit të organizuar. Kontrolli mbi BKH-në do të thotë kontroll mbi dosjet më delikate të vendit – përfshirë ato që prekin pushtetin aktual dhe interesat e tij.
Vendosja e një figure me lidhje të forta politike në krye të këtij institucioni mund të kthehet në një goditje fatale për pavarësinë e sistemit të drejtësisë dhe për besimin e qytetarëve në reformën e ndërmarrë me mbështetjen e ndërkombëtarëve.
Kush është Haki Çako dhe pse kaq shumë zhurmë?
Haki Çako është një emër që nuk kalon pa u vënë re. Me një karrierë të gjatë në Policinë e Shtetit dhe i përfshirë në disa episode të debatueshme, ai perceptohet nga një pjesë e opinionit si një figurë e kontrollueshme nga politika. Ndaj propozimi i tij për kreun e një institucioni që supozohet të jetë i pavarur, ka ngritur alarmin mes aktorëve të shoqërisë civile dhe ekspertëve të drejtësisë.
Reagimet në rrjetet sociale nuk kanë munguar. Në një postim ironik, aktivistja Silvana Sata i referohet dysheve “Duman–Çako” si një kombinim që nxit më shumë të qeshura se besim në drejtësi. Ky reagim është simptomë e një dyshimi gjithnjë në rritje: a po i kthehet drejtësia në duart e politikës?
SPAK në provë: Do të qëndrojë apo do të përkulet?
Deri më sot, SPAK është parë si një nga institucionet më të pakomprometuara të reformës në drejtësi. Altin Dumani ka fituar respekt si një drejtues i vendosur për të mbrojtur integritetin e institucionit. Por përballë trysnisë së qeverisë për të kontrolluar BKH-në, ai ndodhet përpara një prove historike: të qëndrojë për parimet apo të tolerojë kompromisin.
Kjo nuk është vetëm një përplasje mbi një emër, por një betejë për thelbin e asaj që u premtua si drejtësi e re, larg ndikimeve politike dhe të korruptuara.
Çfarë rrezikon Shqipëria?
Nëse qeveria arrin të imponojë kreun e BKH-së, atëherë rrjedhja logjike është që hetimet më të rëndësishme të kontrollohen nga lart. Do të ishte një kthim prapa, një dëshmi e hidhur se reforma në drejtësi mund të neutralizohet jo me ligje, por me emërime të kujdesshme.
Prandaj pyetja që duhet bërë sot është: A do të triumfojë politika mbi drejtësinë? Apo Shqipëria do të mbrojë më në fund një institucion kyç nga kthetrat e pushtetit?
