Detajet e marrëveshjes nuk dihen ende, por një pikë e madhe pengese ka qenë kërkesa nga administrata Trump për një pjesë prej 500 miliardë dollarësh të tokës së rralla dhe mineraleve të tjera të Ukrainës në këmbim të ndihmës që SHBA kishte ofruar tashmë në Kiev, e cila më parë ishte refuzuar nga Zelensky. I pyetur se çfarë do të merrte Ukraina në marrëveshjen për mineralet, Trump tha: “350 miliardë dollarë dhe shumë pajisje, pajisje ushtarake dhe të drejtën për të luftuar”. “Ne e kemi negociuar pak a shumë marrëveshjen tonë për tokat e rralla dhe gjëra të tjera,” u tha Trump gazetarëve, duke shtuar se “ne do të shikojmë” sigurinë e ardhshme për Ukrainën “më vonë”.
Pika kyçe
Zelensky ka kërkuar një marrëveshje për të përfshirë një garanci të fortë sigurie nga SHBA. Por dje, udhëheqësi i Ukrainës tha se një garanci e tillë nuk ishte dhënë. “Doja të kisha një dënim për garancitë e sigurisë për Ukrainën dhe është e rëndësishme që ajo të jetë atje,” tha ai. I pyetur nga BBC nëse ai do të ishte i përgatitur të largohej nga marrëveshja nëse Trump nuk ofronte garancitë që donte, Zelensky tha: “Unë dua të gjej një rrugë të NATO-s ose diçka të ngjashme.
“Nëse nuk marrim garanci sigurie, nuk do të kemi armëpushim, asgjë nuk do të funksionojë, asgjë”. Pavarësisht kësaj, SHBA mbështet “përpjekjet e Ukrainës për të marrë garanci sigurie për të ndërtuar paqen e qëndrueshme”. Ukraina nuk do ta nënshkruajë marrëveshjen derisa Zelensky dhe Trump “të bien dakord për garancitë e sigurisë” dhe të vendosin se si “ta lidhin këtë marrëveshje paraprake” me një garanci sigurie të SHBA.
Nënshkrimi i marrëveshjes
Kryeministri ukrainas Denys Shmyhal tha se SHBA dhe Ukraina kanë përgatitur një version përfundimtar të marrëveshjes. Trump ka thënë se pret që Zelensky të nënshkruajë marrëveshjen gjatë një vizite në Uashington nesër. Zelensky tha se ai do të ishte “shumë i drejtpërdrejtë” me Trump duke pyetur nëse SHBA do të vazhdojë të mbështesë Ukrainën apo jo.
Kyiv vlerëson se rreth 5% e “lëndëve të para kritike” në botë janë në Ukrainë. Kjo përfshin rreth 19 milion ton rezerva të provuara të grafitit, për të cilat agjencia shtetërore e Shërbimit Gjeologjik të Ukrainës thotë se e bën vendin “një nga pesë vendet kryesore kryesore” për furnizimin e mineralit. Grafiti përdoret për prodhimin e baterive për automjetet elektrike.
Reagimi nga Rusia
Vladimir Putin nuk i ka adresuar ende raportet se kushtet e një marrëveshjeje mes SHBA-së dhe Ukrainës janë rënë dakord. Por të hënën në mbrëmje ai i tha televizionit shtetëror se ishte gati të “ofrojë” burime për partnerët amerikanë në projekte të përbashkëta, duke përfshirë minierat në “territoret e reja” të Rusisë – një referencë për pjesë të Ukrainës lindore që Rusia ka pushtuar që nga fillimi i një pushtimi në shkallë të plotë tre vjet më parë.
Putin tha se një marrëveshje e mundshme SHBA-Ukrainë për mineralet e rralla nuk ishte një shqetësim dhe se Rusia “pa dyshim ka, dua të theksoj, shumë më shumë burime të këtij lloji sesa Ukraina”. “Sa i përket territoreve të reja, është e njëjta gjë. Ne jemi gati të tërheqim partnerë të huaj në të ashtuquajturat e reja, në territoret tona historike, të cilat janë kthyer në Federatën Ruse,” shtoi ai.
