Gjykata Kushtetuese mori vendimin më 25 janar për shfuqizimin e pjesshëm të ligjit për studentët e mjekësisë, të cilët detyroheshin të punonin pesë vite brenda vendit për t’u pajisur më pas me diplomë.
Në argumentimin e saj Gjykata ka shfuqizuar të gjitha nenet që kufizonin studentët e mjekësisë që pas diplomimit të largoheshin jashtë vendit, pra që diploma t’u mbahej ‘peng’ deri në një afat 5 vjeçar.
Gjykata thekson se: “Në kuadër të testit të proporcionalitetit, Gjykata ka konstatuar, gjithashtu, se neni 6 i ligjit ka ometim ligjor. Ometimi ka të bëjë me mungesën e kritereve objektive të punësimit me prioritet, trajtimin financiar në kuadër të sigurimit të mjeteve të nevojshme të jetesës, sipas nenit 49 të Kushtetutës, si dhe përllogaritjen e periudhës në pritje në kohëzgjatjen e detyrimit për punësim. Gjykata e analizoi çështjen edhe në këndvështrimin e parimit të sigurisë juridike dhe të barazisë para ligjit”.
Ajo i ka kërkuar Kuvendit që të ndryshojë këtë ligj, duke ulur afatet dhe se ndryshimet duhet të miratohen brenda 3 muajve.
Më poshtë do të gjeni arsyetimin e plotë të Kushtetueses në lidhje me këtë vendim.
Vendimi i plotë:
Vendim nr. 1 datë 25.01.2024
(V-1/24)
Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, e përbërë nga: Holta Zaçaj,
Kryetare, Marsida Xhaferllari, Fiona Papajorgji, Elsa Toska, Sonila Bejtja, Sandër Beci, Ilir
Toska, Genti Ibrahimi, Marjana Semini, anëtarë, me sekretare Enina Kotoni, në datën 21.12.2023
mori në shqyrtim në seancë plenare publike çështjen nr. 1 (Nj) 2023 të Regjistrit Themeltar, që u
përket:
KËRKUES: NJË GRUP DEPUTETËSH TË KUVENDIT TË
REPUBLIKËS SË SHQIPËRISË (JO MË PAK SE NJË E
PESTA E DEPUTETËVE), përfaqësuar nga avokatët Semir Sali
dhe Esmeralda Maillard (Ndoci), me autorizim.
NJË GRUP STUDENTËSH TË FAKULTETIT TË
MJEKËSISË TË UNIVERSITETIT TË MJEKËSISË
TIRANË, përfaqësuar nga avokatët Semir Sali dhe Esmeralda
Maillard, me prokurë të posaçme.
SUBJEKTE TË INTERESUARA:
KUVENDI I REPUBLIKËS SË SHQIPËRISË, përfaqësuar nga
Mimoza Arbi dhe Gazmend Bici, me autorizim.
KËSHILLI I MINISTRAVE, përfaqësuar nga Herald Jonuzaj,
Voltisa Koçi dhe avokatja e shtetit Irma Qosja, me autorizim.
OBJEKTI: Shfuqizimi i nenit 4, pikat 1, shkronja “c”, 2, shkronja “b”, 3,
shkronja “b” dhe nenit 5, fjalia e parë, të ligjit nr. 60/2023,
datë 21.07.2023 “Për trajtimin e veçantë të studentëve që
ndjekin programin e integruar të studimit të ciklit të dytë
“Mjekësi e përgjithshme” në institucionet publike të arsimit të
lartë”, si të papajtueshëm me Kushtetutën e Republikës së
Shqipërisë.
Vendim i Gjykatës Kushtetuese
Kërkues: Një grup deputetësh të Kuvendit (jo më pak se 1/5 e deputetëve) dhe një grup studentësh të Fakultetit të
Mjekësisë të Universitetit të Mjekësisë Tiranë
Pezullimi i zbatimit të ligjit nr. 60/2023, datë 21.07.2023 “Për
trajtimin e veçantë të studentëve që ndjekin programin e
integruar të studimit të ciklit të dytë “Mjekësi e përgjithshme”
në institucionet publike të arsimit të lartë”, deri në hyrjen në
fuqi të vendimit të Gjykatës Kushtetuese.
BAZA LIGJORE: Nenet 4, 17, 18, 26, 49, 57, 131, pika 1, shkronjat “a” dhe “f”
dhe 134, pika 1, shkronjat “c” dhe “i”, të Kushtetutës së
Republikës së Shqipërisë (Kushtetuta); nenet 4 dhe 14 të
Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut (KEDNJ) dhe
neni 2 i Protokollit nr. 1 të saj; ligji nr. 8577, datë 10.02.2000
“Për organizimin dhe funksionimin e Gjykatës Kushtetuese të
Republikës së Shqipërisë”, i ndryshuar (ligji nr. 8577/2000).
GJYKATA KUSHTETUESE,
pasi dëgjoi relatoren e çështjes Marjana Semini, mori në shqyrtim parashtrimet me
shkrim të kërkuesve, që kanë kërkuar pranimin e kërkesës, prapësimet me shkrim të subjekteve
të interesuara, Kuvendit të Republikës së Shqipërisë (Kuvendi) dhe Këshillit të Ministrave, që
kanë kërkuar rrëzimin e kërkesës, mendimet me shkrim të Komisionerit për Mbrojtjen nga
Diskriminimi (Komisioneri) dhe të Universitetit të Mjekësisë Tiranë (UMT), si dhe diskutoi
çështjen në tërësi,
V Ë R E N:
I
Rrethanat e çështjes
1. Në datën 21.07.2023 Kuvendi, në bazë të propozimit të Këshillit të Ministrave dhe në
zbatim të procedurës së përshpejtuar parlamentare, ka miratuar ligjin nr. 60/2023 “Për trajtimin e
veçantë të studentëve që ndjekin programin e integruar të studimit të ciklit të dytë “Mjekësi e
përgjithshme” në institucionet publike të arsimit të lartë” (ligji nr. 60/2023). Ky ligj është botuar
në Fletoren Zyrtare nr. 123, datë 16.08.2023 dhe ka hyrë në fuqi 15 ditë pas botimit të tij.
2. Duke pasur si qëllim ruajtjen e burimeve njerëzore, profesionistëve shëndetësorë në
vend, por edhe rritjen e interesit të tyre për të punuar në sektorin shëndetësor publik si pjesë e
rritjes së investimeve në shëndetësi, ligji nr. 60/2023 ka parashikuar një mekanizëm përmes të
cilit, studentëve që ndjekin programin e integruar të studimit të ciklit të dytë “Mjekësi e
Vendim i Gjykatës Kushtetuese
Kërkues: Një grup deputetësh të Kuvendit (jo më pak se 1/5 e deputetëve) dhe një grup studentësh të Fakultetit të
Mjekësisë të Universitetit të Mjekësisë Tiranë
përgjithshme” në institucionet publike të arsimit të lartë u ofrohet një trajtim i veçantë, i cili në
kuptim të nenit 3, pika 1, të ligjit, përfshin punësimin me prioritet të tyre pas përfundimit të
studimeve, si dhe të drejtën për të përfituar nga programet sociale të strehimit.
3. Ky trajtim përfitohet si nga kandidati që pranohet rishtazi në programin e integruar të
studimit të ciklit të dytë “Mjekësi e përgjithshme” në institucionet publike të arsimit të lartë,
ashtu edhe nga studenti i vitit të dytë deri në vitin e katërt akademik dhe nga studenti i vitit të
pestë ose të gjashtë (student i ndërmjetëm) në këtë program, kur pranon të nënshkruajë
marrëveshje me ministrinë përgjegjëse për arsimin, ministrinë përgjegjëse për shëndetësinë dhe
institucionin e arsimit të lartë publik. Sipas marrëveshjes, studenti duhet të punojë në profesionin
e mjekut pas përfundimit të studimeve për, respektivisht, jo më pak se pesë vjet, tre vjet dhe dy
vjet në institucionet shëndetësore në Republikën e Shqipërisë, si dhe pranon kalimin zyrtarisht të
diplomës përkatëse të arsimit të lartë nga institucioni publik i arsimit të lartë, ku ka përfunduar
studimet, në institucionin shëndetësor ku punësohet deri në “shlyerjen e detyrimeve për
punësim” sipas afatit, përkatësisht pesë, tre dhe dyvjeçar, me të drejtën që pas përmbushjes së
detyrimit të punësimit të tërheqë diplomën universitare (neni 4, pika 1, shkronja “c”, pika 2,
shkronja “b”, pika 3, shkronja “b”, i ligjit nr. 60/2023). Ndërkohë, studenti që nuk pranon të
nënshkruajë marrëveshjen sipas përcaktimeve të pikave 2 dhe 3 të nenit 4, paguan vlerën e plotë
të kostos së studimeve (neni 5 i ligjit nr. 60/2023).
4. Për zbatimin e këtyre masave janë miratuar disa akte nënligjore, përkatësisht vendimi
nr. 527, datë 07.09.2023 i Këshillit të Ministrave për përcaktimin e metodologjisë së kostos së
studimeve për programin e integruar të studimit të ciklit të dytë “Mjekësi e përgjithshme” në
institucionet publike të arsimit të lartë; vendimi qarkullues nr. 109, datë 06.10.2023 i Senatit
Akademik të UMT-së dhe vendimi nr. 62, datë 09.10.2023 i Bordit të Administrimit të UMT-së
për miratimin e kostos së studimit të programit të integruar të studimit të ciklit të dytë “Mjekësi e
përgjithshme” në UMT. Sipas këtyre akteve rezulton se kostoja e studimit të programit të
integruar të studimit të ciklit të dytë “Mjekësi e përgjithshme” është 248,975 (dyqind e dyzet e
tetë mijë e nëntëqind e shtatëdhjetë e pesë) lekë për student.
5. Në datën 19.10.2023 një grup deputetësh të Kuvendit, në cilësinë e subjektit kushtetues
jo më pak se një e pesta e deputetëve (kërkuesi), i është drejtuar Gjykatës Kushtetuese (Gjykata)
me kërkesë me objekt shfuqizimin e nenit 4, pikat 1, shkronja “c”, 2, shkronja “b”, 3, shkronja
“b” dhe nenit 5, fjalia e parë, të ligjit nr. 60/2023, si dhe pezullimin e zbatimit të tij deri në hyrjen
në fuqi të vendimit përfundimtar të Gjykatës.
Vendim i Gjykatës Kushtetuese
Kërkues: Një grup deputetësh të Kuvendit (jo më pak se 1/5 e deputetëve) dhe një grup studentësh të Fakultetit të
Mjekësisë të Universitetit të Mjekësisë Tiranë
6. Në datën 20.10.2023 një grup studentësh të Fakultetit të Mjekësisë në UMT,
konkretisht shtetasit Anxhela Gjini, Alesia Cara, Diora Hoxha, Argisa Troka, Xhesika
Xhebexhiu, Juri Taullau, Sindy Allamani, Isabela Tabaku, Dea Guri, Natali Bliu, Joel Plaku,
Mikel Seferi, Reant Kullaj, Brunelio Fejzulla, Viki Zaçlli, Rei Haluli, Feruze Agalliu, Oresti
Çaça, Marjo Rabiaj, Paulo Qesargjoni, Endi Muçi, Arbëri Shehu, Samuel Dërka, Thimi Shkarpa,
Kristina Çelanji, Athina Prifti, Almira Tota, Zino Veleshnja, Erdi Podo, Anxhela Miraka, Gani
Krrashi, Klevi Gugallja, Flavio Elezi, Ledion Mane, Eugen Lazaj, Igli Hoxhaj, Arlind Kasëmi
(kërkuesi ose një grup studentësh), i janë drejtuar Gjykatës me ankim kushtetues individual me të
njëjtin objekt.
7. Me vendimet e datës 08.11.2023 kolegjet e Gjykatës kanë vendosur kalimin e këtyre
çështjeve për shqyrtim në seancë plenare publike. Po kështu, duke pasur parasysh natyrën e
pretendimeve të parashtruara në kërkesë, si dhe të drejtat kushtetuese të përfshira në këtë çështje,
është vlerësuar marrja e mendimit me shkrim nga Komisioneri dhe UMT-ja.
8. Në zbatim të nenit 19, pika 2, të Rregullores për Procedurat Gjyqësore të Gjykatës
Kushtetuese, nenit 1, pika 2, të ligjit nr. 8577/2000 dhe nenit 57 të Kodit të Procedurës Civile,
Mbledhja e Gjyqtarëve, me vendimin e datës 14.11.2023, ka vendosur bashkimin e çështjeve në
një çështje të vetme. Me vendim të po kësaj date, Mbledhja e Gjyqtarëve ka vendosur edhe
pezullimin e zbatimit të ligjit nr. 60/2023, deri në hyrjen në fuqi të vendimit përfundimtar të
Gjykatës.
II
Pretendimet në Gjykatën Kushtetuese
9. Kërkuesit kanë pretenduar se dispozitat ligjore të kundërshtuara cenojnë:
9.1. Parimin e sigurisë juridike, të garantuar nga neni 4 i Kushtetutës, pasi studentët që
ndjekin programin e integruar të ciklit të dytë në Fakultetin e Mjekësisë në UMT
cenohen si pasojë e detyrimeve të parashikuara në dispozitat e kundërshtuara të ligjit
nr. 60/2023, pasi me nënshkrimin e marrëveshjes kërkohet kalimi zyrtarisht i
diplomës përkatëse nga institucioni publik i arsimit të lartë në institucionin
shëndetësor, ku studentët e diplomuar punësohen deri në shlyerjen e detyrimeve për
punësim sipas afateve përkatëse, ndërkohë që ata që nuk pranojnë të lidhin
marrëveshjen, kanë detyrimin të paguajnë vlerën e plotë të kostos së studimeve.
Studentët e ndërmjetëm kanë pritshmëri për mosrritjen në mënyrë eksponenciale të
tarifës së studimit. Të njëjtën pritshmëri kanë edhe studentët me mesatare mbi notën
6 për të përfituar nga tarifa e përgjysmuar e shkollimit. Dispozitat e kundërshtuara
Vendim i Gjykatës Kushtetuese
Kërkues: Një grup deputetësh të Kuvendit (jo më pak se 1/5 e deputetëve) dhe një grup studentësh të Fakultetit të
Mjekësisë të Universitetit të Mjekësisë Tiranë
kanë sjellë një përkeqësim serioz të situatës ligjore të studentëve që dëshirojnë të
ruajnë status quo-në. Studentët, sidomos ata që ndjekin vitet e ndërmjetme, i kanë
bërë përllogaritjet mbi bazën e kostos së plotë të studimeve, si dhe mundësive të tyre
ekonomike për të përballuar pagesën e tarifës përkatëse çdo vit para se të fillonin
studimet. Ndryshimi i papritur i tarifës, duke e pesëfishuar ose dhjetëfishuar atë,
cenon edhe parimin e parashikueshmërisë së ligjit. Përkeqësimi i situatës ekonomike
e juridike të studentëve që nuk dëshirojnë të lidhin marrëveshje nuk i shërben
interesit publik, pasi sigurimi i shërbimit shëndetësor nuk do të arrihet nga pagesa e
vlerës së plotë të kostos së studimeve për këta studentë, por do të shkojë në zëra të
ndryshëm të buxhetit. Po kështu, nuk i shërben interesit publik as kufizimi i
tërheqjes së diplomës.
9.2. Të drejtën për punë dhe atë për arsimim, të garantuara nga nenet 49 dhe 57 të
Kushtetutës, në kundërshtim me kriteret e nenit 17 të Kushtetutës, pasi:
9.2.1. Përveç kriterit të kufizimit me ligj nuk përmbushet asnjë nga kriteret e tjera
kushtetuese që lejojnë kufizimin. Ai nuk i përgjigjet as interesit publik, as
objektivave të vetë ligjit nr. 60/2023 dhe masat e përdorura janë më të ashpra se
sa duhet për të arritur objektivin e kërkuar. Studentëve që refuzojnë të lidhin
marrëveshje u cenohet e drejta për arsimim dhe të drejtat e tjera të fituara.
Ligjvënësi nuk jep asnjë arsye logjike se përse studentët që duan të ruajnë status
quo-në duhet të paguajnë koston e plotë të studimit, e cila përbën një sanksion
ekonomik, duke rrezikuar uljen e numrit të studentëve që ndjekin programin
“Mjekësi e përgjithshme” në institucionet publike të arsimit të lartë, në favor të
institucioneve private të arsimit të lartë. Ligjvënësi ka rritur tarifën e studimeve
deri në koston e plotë të tyre pa një qëllim legjitim.
9.2.2. Kufizimi nuk është në përpjesëtim të drejtë me gjendjen që e ka diktuar, duke
cenuar parimin e proporcionalitetit. Objektivi i ligjvënësit nuk është
mjaftueshmërisht i rëndësishëm për të justifikuar kufizimin e së drejtës.
Parashikimi i nenit 5 të ligjit nuk i përgjigjet objektivit kryesor të tij, që ka të
bëjë me sigurimin e stafit mjekësor në periudhë afatgjatë. Nuk ekziston një
situatë emergjente dhe nuk ka ulje të numrit të mjekëve në raport me popullsinë.
Mjetet e përdorura nuk janë të domosdoshme, që do të thotë se synimi mund të
arrihej me mjete të tjera dhe stimuj të tjerë ekonomikë ose socialë, pa cenuar të
drejtat themelore të studentëve. Garantimi i shërbimit mjekësor nuk ka asnjë
Vendim i Gjykatës Kushtetuese
Kërkues: Një grup deputetësh të Kuvendit (jo më pak se 1/5 e deputetëve) dhe një grup studentësh të Fakultetit të
Mjekësisë të Universitetit të Mjekësisë Tiranë
lidhje me pagimin e vlerës së plotë të kostos së studimeve, ndaj ndërhyrja nuk
është e përshtatshme për realizimin e qëllimit të synuar dhe nuk e ndikon atë.
Sanksioni ekonomik i vendosur në nenin 5 të ligjit nr. 60/2023 i detyron
studentët në gjendje të vështirë ekonomike që të pranojnë të lidhin marrëveshjen
ose ndëshkon studentët që nuk pranojnë ta nënshkruajnë atë, duke rritur në
mënyrë eksponenciale tarifën e studimit. Masat nuk janë të lidhura në mënyrë të
arsyeshme me objektivin, janë arbitrare, të padrejta dhe të bazuara mbi vlerësime
alogjike.
9.2.3. Edhe masa e mbajtjes së diplomës për të mundësuar zbatimin e ligjit është e
pajustifikueshme, pasi shteti i ka të gjitha mjetet ligjore për të garantuar zbatimin
e marrëveshjes së nënshkruar me studentët. E drejta e çdo studenti për të
përfituar diplomën pas përfundimit të studimeve është e drejtë themelore që nuk
mund dhe nuk duhet të lidhet me suksesin e zbatimit të marrëveshjes, e cila
përbën barrë të ligjvënësit dhe është e patransferueshme te individi.
9.3. Parimin e barazisë përpara ligjit dhe mosdiskriminimit, të garantuar nga neni 18 i
Kushtetutës, pasi duke rritur në mënyrë eksponenciale tarifën e studimit për
studentët që zgjedhin të mos nënshkruajnë marrëveshjen, neni 5 i ligjit nr. 60/2023
diskriminon indirekt studentët që nuk janë në gjendje ekonomike të paguajnë këtë
vlerë, duke i vënë para dy mundësive që bien ndesh me vullnetin e tyre, pra të
lidhin marrëveshje ose të ndërpresin studimet. Ky nen do të japë pasoja të
papranueshme për sa i përket garancisë së nenit 18 të Kushtetutës për mbrojtjen nga
diskriminimi për shkak të gjendjes ekonomike, pasi studentët në gjendje të vështirë
ekonomike do të jenë të detyruar të lidhin marrëveshje për të pranuar (de facto)
punë të detyruar, ndërkohë që kolegët e tyre do të mund të “shpëtojnë” duke paguar
tarifë më të lartë shkollimi. Ligji parashikon diskriminimin pozitiv për studentët që
pranojnë të lidhin marrëveshje sipas nenit 4 të tij, ndërkohë që e kundërta ndodh për
ata që nuk pranojnë nënshkrimin e saj. Ai diskriminon edhe studentët që përfitojnë
aktualisht ulje të tarifës së studimeve për shkak të notave të larta, sikurse studentët
që ndjekin studimet në institucionet e arsimit të lartë publik, në raport me ata në
institucionet e arsimit të lartë jopublik, të cilët nuk përfshihen në fushën e zbatimit
të këtij ligji.
9.4. Të drejtën për të mos iu nënshtruar punës së detyruar, të garantuar nga nenet 26 dhe
49 të Kushtetutës dhe neni 4, pika 2, i KEDNJ-së, pasi vënia para zgjedhjes për
Vendim i Gjykatës Kushtetuese
Kërkues: Një grup deputetësh të Kuvendit (jo më pak se 1/5 e deputetëve) dhe një grup studentësh të Fakultetit të
Mjekësisë të Universitetit të Mjekësisë Tiranë
nënshkrimin e marrëveshjes, sipas nenit 4 të ligjit nr. 60/2023, e studentëve që
dëshirojnë të ruajnë status quo-në dhe nuk janë ofruar vullnetarisht për nënshkrimin
e saj, ose në të kundërt duhet të përballen me vlerën e plotë të kostos së studimeve
sipas nenit 5 të tij, përbën kërcënim për dënim të çdo lloji për ta. Ky është një rast
par exellence ku kjo kategori studentësh detyrohet me anë të mjeteve ekonomike
për të kryer punë të detyruar kundër vullnetit. Edhe për studentët që nënshkruajnë
marrëveshje barra është e shpërpjesëtuar, pasi ata kanë detyrimin për të punuar 2
deri në 5 vjet, në varësi të vitit akademik që ndjekin në momentin e nënshkrimit të
saj.
10. Subjekti i interesuar, Kuvendi, ka prapësuar si vijon:
10.1. Pretendimi për cenimin e parimit të sigurisë juridike është i pabazuar. Ligji nr.
60/2023 respekton vullnetin e lirë të çdo kandidati ose studenti për të vendosur nëse
do të përfitojë nga të drejtat e përcaktuara në këtë ligj me nënshkrimin e
marrëveshjes apo do të përballojë tarifën e studimeve deri në nivelin e kostos së
tyre. E drejta e fituar nga studentët e ndërmjetëm që ndjekin programin e integruar
të ciklit të dytë nuk cenohet, pasi tarifat e reja u referohen viteve të ardhshme
akademike dhe nuk kanë efekte prapavepruese. Kjo kategori studentësh do të
përfshihet si pjesë e zbatimit të ligjit për plotësimin e nevojave për mjekë, me
qëllim mbulimin me shërbim shëndetësor sa më cilësor për qytetarët. Dispozitat e
kundërshtuara nuk parashikojnë ndryshim të rregullave gjatë procesit akademik, por
ndryshimet janë për të ardhmen, duke mos cenuar të drejtat e fituara me nisjen e
vitit akademik për secilën kategori.
10.2. Pretendimi për cenimin e së drejtës për punë dhe atë për arsimim, të garantuara nga
nenet 49 dhe 57 të Kushtetutës, në kundërshtim me kriteret e nenit 17 të
Kushtetutës, është i pabazuar, pasi:
10.2.1. Parashikimet e nenit 55, pika 1 dhe nenit 59, pika 1, shkronja “c”, të Kushtetutës
janë të lidhura me një të drejtë të rëndësishme dhe themelore të parashikuar në
nenin 21 të saj, që është e drejta e jetës. Kujdesi shëndetësor i lidhur me këtë të
drejtë nuk është risi e sjellë nga Kushtetuta aktuale, por ka rrënjë të thella në
traditën tonë juridike, duke filluar me vendimin nr. 103, datë 15.04.1938 të
Mbledhjes së Përgjithshme të Këshillit të Shtetit, e duke vijuar me statutin e vitit
1946 dhe Kushtetutën e vitit 1976. Ligji plotëson kriteret e nenit 17 të
Kushtetutës, pasi e drejta për kujdes shëndetësor synon mbrojtjen e së drejtës së
Vendim i Gjykatës Kushtetuese
Kërkues: Një grup deputetësh të Kuvendit (jo më pak se 1/5 e deputetëve) dhe një grup studentësh të Fakultetit të
Mjekësisë të Universitetit të Mjekësisë Tiranë
jetës, për rrjedhojë shteti ka interes publik që të ndërhyjë në këtë aspekt, pasi
ekziston një nevojë mjaft e lartë për të garantuar plotësimin e shërbimeve të
shëndetit publik me burime njerëzore. Qëllimi i ligjvënësit gjatë hartimit dhe
miratimit të ligjit nr. 60/2023 ka qenë sigurimi i një raporti të drejtë midis
kufizimit të vendosur dhe interesit publik.
10.2.2. Për sa i përket kriterit të proporcionalitetit, interesi publik në garantimin e
shërbimit mjekësor për popullsinë mbizotëron ndaj pritshmërisë së studentëve,
që janë në ndjekje e sipër të programit të studimit në mjekësi, për të vijuar edhe
kohën e mbetur të studimit me të njëjtin trajtim dhe kushte që kanë pasur deri më
tani. Kjo pritshmëri nuk mund të ketë prioritet ndaj interesit të përgjithshëm për
sigurimin e shërbimit shëndetësor në tërësi.
10.2.3. Dispozitat e kundërshtuara ndjekin një qëllim të ligjshëm. Kërkuesit nuk i
referohen ndonjë dispozite konkrete të Kushtetutës për cenimin e thelbit të të
drejtave dhe lirive apo përcaktimeve të KEDNJ-së ose për tejkalim të kufizimeve
të parashikuara nga kjo e fundit. Asnjërës prej kategorive të studentëve nuk i
mohohet e drejta për arsimim, përkundrazi ata ftohen për të përfituar nga trajtimi
i veçantë që përbën edhe vetë qëllimin e ligjit. Alternativat që paraqet ligji kanë
të bëjnë me të drejtën e studentit për të zgjedhur nëse dëshiron të përfitojë
lehtësitë që krijohen me nënshkrimin e marrëveshjes për të punuar në profesionin
e mjekut pas përfundimit të studimeve në institucionet shëndetësore në vend.
Dispozitat e ligjit janë hartuar në përputhje me nevojat e diktuara në vend. Shteti
garanton arsimin e studentëve në fushën e mjekësisë sipas parashikimeve ligjore,
duke mbuluar edhe një pjesë të kostove përkatëse. Ligji garanton punësimin e
mjekëve të diplomuar dhe nuk ka cenim në thelbin e së drejtës për punë dhe as
tejkalim të kufizimeve të parashikuara në KEDNJ.
10.3. Pretendimi për cenimin e parimit të barazisë përpara ligjit dhe mosdiskriminimit
është i pabazuar, pasi përmes dispozitave të kundërshtuara ligjvënësi ka ofruar
mundësi të ndryshme zgjedhjeje për të gjithë studentët e arsimit të lartë në mjekësi.
Në kundërshtim me sa pretendojnë kërkuesit, secili nga studentët është i lirë të
zgjedhë lirisht atë mundësi që i përshtatet më mirë, sipas preferencave të tij. Ofrimi
i alternativave për të zgjedhur dhe zgjedhja që do të bëjë çdo student nuk përbën
diskriminim.
Vendim i Gjykatës Kushtetuese
Kërkues: Një grup deputetësh të Kuvendit (jo më pak se 1/5 e deputetëve) dhe një grup studentësh të Fakultetit të
Mjekësisë të Universitetit të Mjekësisë Tiranë
10.4. Pretendimi për cenimin e së drejtës për të mos iu nënshtruar punës së detyruar
është i pabazuar, pasi nuk bëhet fjalë për “punë të detyruar”, në kuptim të nenit 26
të Kushtetutës dhe nenit 4, pika 2, të KEDNJ-së. Dispozitat e kundërshtuara
garantojnë të drejtën e çdo individi për të zgjedhur lirisht profesionin që dëshiron,
në përputhje me parashikimet e legjislacionit në fuqi. Parashikimet e neneve 4 dhe
5 të ligjit nr. 60/2023 përbëjnë kufizim të përligjur, i cili u përgjigjet nevojave dhe
interesit të lartë publik për garantimin e ofrimit të shërbimit shëndetësor, si një nga
të drejtat themelore të njeriut të përcaktuara në nenet 55 dhe 59 të Kushtetutës.
“Punësim” konsiderohet edhe periudha e specializimit afatgjatë, pavarësisht llojit
të kuotës së fituar, ku një pjesë e studentëve, përveçse kryejnë specializimin në
strukturat shëndetësore përkatëse, duke kontribuar në zhvillimin e tyre profesional,
përmbushin edhe detyrimin si periudhë punësimi në Shqipëri.
11. Subjekti i interesuar, Këshilli i Ministrave, ka prapësuar si vijon:
A) Për legjitimimin
11.1. Grupi i studentëve të Fakultetit të Mjekësisë në UMT nuk legjitimohet, pasi nuk ka
shteruar mjetet juridike efektive në dispozicion, në kuptim të nenit 131, pika 1,
shkronja “f”, të Kushtetutës dhe ligjit nr. 8577/2000. Ky kërkues duhet t’i ngrejë
pretendimet në të gjitha shkallët e juridiksionit të zakonshëm, duke iu dhënë
mundësi gjykatave të zakonshme që të vlerësojnë nëse dispozitat e kundërshtuara
paraqesin probleme kushtetutshmërie, duke referuar më pas çështjen në Gjykatë
përmes gjykimit incidental.
B) Për themelin e kërkesës
11.2. Pretendimi për cenimin e parimit të sigurisë juridike nuk gjen mbështetje në
parashikimet kushtetuese. Ai është i paqartë, pasi mungon parashtrimi i
argumenteve për sa i përket përkeqësimit serioz të së drejtës për arsimim dhe punë
prej ligjit objekt shqyrtimi, që ka sjellë pasoja që bien ndesh me vetë qëllimin e
ligjvënësit, e deformojnë atë ose që dëmtojnë efektivitetin e tyre. Pandemia
botërore COVID-19 ka gjeneruar efekte negative, ndaj politikat për rimëkëmbje
duhet të rimodelohen. Ligji nr. 60/2023 është hartuar në përputhje me strategjitë
kryesore në vend, e konkretisht me qëllimet e politikave në fushat e arsimit,
shëndetësisë dhe punësimit sipas Strategjisë Kombëtare për Zhvillim dhe Integrim
2022-2023, Strategjisë Kombëtare të Arsimit 2021-2026, Strategjisë Kombëtare të
Shëndetësisë 2021-2030, të miratuara me VKM. Tarifa e studimeve, e cila ka qenë
Vendim i Gjykatës Kushtetuese
Kërkues: Një grup deputetësh të Kuvendit (jo më pak se 1/5 e deputetëve) dhe një grup studentësh të Fakultetit të
Mjekësisë të Universitetit të Mjekësisë Tiranë
rreth 45,000 lekë/vit, me llogaritjen sipas metodologjisë së re bëhet rreth 240,000
lekë/vit, vlerë që i përgjigjet kostos së një studenti të Fakultetit të Mjekësisë në
buxhetin e shtetit. Ligji është mbështetës për studentët e Fakultetit të Mjekësisë,
pasi me nënshkrimin e marrëveshjes ata mund të përfitojnë nga e drejta për të mos
paguar detyrimet financiare që lidhen me pagimin e tarifës së studimeve përgjatë
viteve që do të ndjekin programin e studimit të ciklit të dytë “Mjekësi e
përgjithshme”, si edhe lehtësi të tjera. Parashikimet ligjore të kundërshtuara
respektojnë vullnetin e lirë të studentit për të vendosur vetë nëse do të përfitojë nga
të drejtat e përcaktuara në këtë ligj me nënshkrimin e marrëveshjes ose në të
kundërt të përballojë tarifën e studimeve deri në nivelin e kostos së tyre. Interesi
publik në garantimin e shërbimit mjekësor për popullsinë mbizotëron ndaj
pritshmërisë së kërkuesve.
