Vizita e fundit e presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, në Beograd ka lënë një jehonë të fortë në opinionin publik dhe politikën serbe. Nuk ishte një vizitë e zakonshme diplomatike me fjalë të mira dhe premtime për integrim, përkundrazi, për shumë analistë, kjo vizitë shënoi fillimin e fundit të mbështetjes evropiane për regjimin e Aleksandar Vuçiçit. Ish-kryeministri i Vojvodinës dhe analisti politik Bojan Pajtić e cilësoi këtë moment si një “funeral politik”, ku mesazhi kryesor nuk u shoqërua me raki, siç mund të pritej në traditën serbe, por me shampanjën e ftohtë të protokollit diplomatik evropian. Në pamje të parë e qetë, por në thelb thellësisht kritike, vizita e Von der Leyen sipas Pajtiç ishte një sinjal i qartë për perëndimin e pushtetit të Vuçiçit dhe një thirrje e heshtur për ndryshim politik në Serbi.
Vizita e Von der Leyen
Profesori universitar dhe ish-kryeministër i Vojvodinës, Bojan Pajtiç, komentoi në televizionin N1 vizitën e Ursula von der Leyen në Serbi, duke theksuar se mesazhet e saj ishin “shkatërruese për regjimin serb”. Ai vë në dukje se, edhe pse presidentja e KE nuk e quajti drejtpërdrejt Vuçiçin një diktator, ajo dha sinjale të qarta për ndarjen mes demokracisë dhe autokracisë, duke aluduar qartë për situatën në Serbi. “Ajo nuk mund të vijë në Serbi dhe të thotë se Vuçiç është diktator, megjithatë, në mënyrë shumë të qartë dhe të analizueshme, ajo tha pikërisht këtë. Në një gjuhë diplomatike, kjo ishte një shuplakë e fortë,” tha Pajtiç. Pajtiç gjithashtu komentoi mbi protestën që pritet të mbahet më 1 nëntor në Novi Sad, si përgjigje ndaj shembjes së tendës së studentëve. Ai parashikon që ky tubim do të jetë një moment kyç për të dëshmuar forcën e qytetarëve të lirë dhe për të tërhequr më tej vëmendjen ndërkombëtare ndaj regjimit. “Nëse ka një trashëgimi pozitive nga lëvizja studentore, është fakti që sot e gjithë bota është e vetëdijshme për atë që po ndodh në Serbi. Askush nuk ka më frikë nga regjimi. Protestat nuk do të ndalen,” u shpreh ai.
Fushata e Vuçiçit
Ndërkohë, në disa media pranë Presidentit serb Aleksandar Vuçiç, ditët e fundit po zhvillohet një fushatë, e cila përpiqet të tregojë se rënia e tendës, nën të cilën vdiqën 16 persona, ishte rezultat i “sabotimit”, dhe jo i marrëveshjeve korruptive dhe punimeve të kryera në mënyrë të pandërgjegjshme për rindërtimin e stacionit, për të cilat shumica e publikut në Serbi ka kërkuar përgjegjësinë e autoriteteve për 11 muaj. Aleati i tij, Vuçeviç theksoi akuzat se autoritetet përdorën armë zanore kundër protestuesve në një tubim masiv më 15 mars në Beograd, se një djalë i mitur vdiq si pasojë e ndërhyrjes brutale të policisë në një protestë në Valjevo në gusht, dhe rastin e një studenti që pretendon se ka qenë viktimë e torturës policore, gjë që është bërë temë në media, por edhe midis anëtarëve të Parlamentit Serb. Autoritetet i mohuan kategorikisht të gjitha këto akuza, dhe Ministria e Brendshme i mohoi në mënyrë jo bindëse pretendimet se studenti ishte plagosur.
Udhëkryqi politik
Sipas Bojan Pajtiç, Serbia ndodhet në një udhëkryq politik dhe ai parashikon se zgjedhjet do të shpallen deri në fund të vitit për disa arsye thelbësore. Së pari, vendi po përjeton turbullira të brendshme që mund të shpërthejnë në protesta spontane në çdo moment, me qytetarët që gjithnjë e më shumë nuk ndihen të përfaqësuar dhe janë të gatshëm të reagojnë kundër qeverisë. Së dyti, opozita ndodhet në një fazë të çorientuar, por kjo situatë mund të ndryshojë shpejt, duke krijuar rrezik real për pushtetin aktual. Së treti, sanksionet ndaj kompanisë shtetërore të naftës NIS pritet të kenë pasoja të rënda për standardin e jetesës së qytetarëve, gjë që mund të thellojë më tej pakënaqësinë popullore. Pajtiç thekson gjithashtu se presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, ishte shumë e qartë në deklaratën e saj se nuk do të hapet asnjë kapitull i ri negociues për anëtarësimin e Serbisë në Bashkimin Evropian, çka bie në kundërshtim të plotë me retorikën e presidentit Vuçiç për një “rrugë evropiane” të Serbisë.
