Shtetet e Bashkuara u kanë dhënë aleatëve evropianë një afat deri në vitin 2027 për të marrë mbi shpatulla pjesën më të madhe të mbrojtjes konvencionale të NATO-s—një kërkesë që ka ngjallur shqetësim të thellë në shumë kryeqytete të BE-së, ku afati konsiderohet i parealizueshëm.
Sipas Reuters, përfaqësues të Pentagonit kanë informuar diplomatët në Uashington se Evropa duhet të marrë përgjegjësinë kryesore për kapacitetet ushtarake të Aleancës, duke filluar nga inteligjenca dhe deri te sistemet raketore, rol që deri sot mbështetet kryesisht mbi SHBA.
Një zyrtar amerikan konfirmoi se Kongresi është i informuar dhe ka ngritur shqetësime. Por ende nuk është sqaruar se si do të matet progresi dhe çfarë kriteresh do të përdoren për të vlerësuar kontributin evropian.
Evropa: Afati është i pamundur
Shumë qeveri evropiane e shohin këtë kërkesë si jorealiste, duke theksuar mungesën e:
- fondeve të mjaftueshme,
- kapaciteteve ushtarake dhe industriale,
- kohës për të zëvendësuar aftësitë kritike që SHBA siguron prej dekadash.
Industria e armëve në Evropë ka vonesa të theksuara; prodhimi i sistemeve moderne kërkon vite, ndërsa blerjet nga SHBA nuk japin dorëzime të menjëhershme.
Edhe më shqetësuese është mungesa e kapaciteteve evropiane për të zëvendësuar shërbimet e inteligjencës, vëzhgimit dhe zbulimit amerikan, të cilat kanë qenë jetike për Ukrainën gjatë luftës.
NATO: Evropa po merr më shumë përgjegjësi
Një zëdhënës i Aleancës deklaroi se shtetet evropiane tashmë kanë nisur të rrisin investimet dhe të marrin më shumë barrë:
“Aleatët e njohin nevojën për të rritur shpenzimet e mbrojtjes dhe për të zhvendosur peshën nga SHBA drejt Evropës.”
Megjithatë, ai nuk komentoi afatin agresiv të vitit 2027.
Trump kërkon më shumë nga Evropa – por sinjalet nga Uashingtoni janë të paqarta
Presidenti Donald Trump ka ushtruar presion të vazhdueshëm që Evropa të kontribuojë më shumë financiarisht në NATO. Gjatë fushatës së 2024 ai deklaroi se do të “inkurajonte Putinin të sulmonte” ata që nuk paguajnë pjesën e tyre të mbrojtjes—deklaratë që tronditi aleatët.
Megjithatë, në Samitin e NATO-s në qershor, ai përgëzoi liderët evropianë për pranimin e një plani amerikan që rrit objektivin e shpenzimeve të mbrojtjes në 5% të PBB-së.
Që atëherë, politika e Uashingtonit ndaj Rusisë dhe NATO-s ka luhatur midis qëndrimit të ashpër dhe hapjes ndaj negociatave me Moskën, shpesh pa konsultuar plotësisht partnerët evropianë.
Mesazhi i qartë i SHBA-ve
Në takimin e fundit të ministrave të Jashtëm të NATO-s, zëvendëssekretari amerikan Christopher Landau u shpreh:
“Është e qartë se aleatët evropianë duhet të marrin përgjegjësinë për mbrojtjen e kontinentit.”
Ai theksoi se kjo është një kërkesë që administratat amerikane e kanë ngritur prej dekadash, por tani afati është bërë më i ngushtë dhe presioni më i madh.
