Nga Euro Albania
Thethi, një nga mrekullitë më të pastra natyrore dhe kulturore të Shqipërisë, është sot në qendër të një skeme që ka filluar të nuhatet gjithnjë e më qartë: një dorëzim i heshtur i Alpeve shqiptare në duart e investitorëve turq, me bekimin e qeverisë Rama.
Pas xhamive, spitaleve, shkollave dhe financimeve që vijnë nga Ankaraja, tani duket se radhën e ka marrë vetë territori. E përkthyer në gjuhë të thjeshtë: pasuritë natyrore të Shqipërisë po shndërrohen në koncesione politike, dhe Thethi është viktima e radhës.
Nga trashëgimi kombëtare në objekt komercial
Në vend të ruajtjes dhe zhvillimit të qëndrueshëm të Thethit në bashkëpunim me komunitetin vendas, qeveria po përgatit terrenin për një projekt investimi me ndikim të fortë turk, që shumëkush e konsideron më shumë si pushtim kulturor dhe ekonomik, sesa si turizëm i mirëfilltë.
Nuk bëhet fjalë për mbështetje ndaj banorëve, por për ndërtim strukturash luksoze, privatizim të tokave publike, mbyllje të aksesit për vendasit, dhe shndërrim të Thethit nga një simbol i kulturës alpine në një “zonë të kontrolluar” nga interesat e huaja.
Pse pikërisht Turqia?
Kryeministri Rama ka ndërtuar prej vitesh një marrëdhënie të ngushtë me regjimin e Erdoganit. Ndihmat pas tërmetit dhe ndërtimet që shihen si dhurata, në të vërtetë kanë ardhur me një faturë të fshehur. Shqipëria po kthehet gradualisht në një zonë influencë ku ndikimi politik i Ankarasë shtrihet përtej diplomacisë — në ekonomi, në edukim, në besim fetar… dhe tani, në territorin turistik.
Ky nuk është më bashkëpunim: është një asimilim i heshtur, që ndodh pa transparencë, pa konsultim me qytetarët dhe duke injoruar çdo sinjal kundërshtie nga komunitetet lokale.
Zhvillim? Apo kolonizim modern?
Projekti i planifikuar në Theth nuk synon të forcojë banorët, por t’i largojë ata. Ai nuk ndërtohet mbi modelin alpin të qëndrueshëm, por mbi logjikën e betonit dhe fitimit të shpejtë për kompani të lidhura me pushtetin. Ky është një zhvillim që zhvlerëson, një lloj kolonizimi ekonomik ku Shqipëria jep tokën, heshtjen dhe nënshtrimin – ndërsa të tjerët marrin përfitimin dhe kontrollin.
Në fund, çfarë mbetet për shqiptarët? Një tabelë “Të ndalohet hyrja – zonë private” në zemër të Alpeve, ku dikur bujtinat pritnin turistë të huaj me ngrohtësi, dhe banorët jetonin në paqe me natyrën dhe trashëgiminë e tyre.
Koha për t’u zgjuar
Nëse lejojmë që Thethi të bjerë, çfarë mbetet më pas? Valbona? Lura? Dajti? Shqipëria nuk është një katalog për t’u shitur me faqe, dhe as një tokë që shërben për të forcuar aleanca të përkohshme politike.
Thethi është pasuri kombëtare. Dhe pasuritë kombëtare nuk negociohen. Nuk shiten. Nuk i jepen kujtdo që ofron disa milionë euro për t’i kthyer në resort. Ato mbrohen – me ligj, me qytetari dhe me zë.
Nëse sot nuk e ngremë zërin për Thethin, nesër mund të jetë shumë vonë. Dhe atëherë, nuk do të kemi më asgjë për të mbrojtur – vetëm histori për të vajtuar.
