Shtetet e Bashkuara po i kërkojnë Evropës të ndalojë planin për përdorimin e fondeve të ngrira ruse si garanci për financimin e Ukrainës, duke hapur një kapitull të ri tensionesh mes Uashingtonit dhe Brukselit, raporton Bloomberg.
Sipas burimeve diplomatike evropiane, administrata amerikane ka bërë lobim aktiv në kryeqytetet e BE-së kundër një huaje të madhe për Kievin, e cila do të mbulohej nga rezervat e Bankës Qendrore Ruse të ngrira në territorin evropian.
Pse SHBA i thotë “jo” planit evropian?
Uashingtoni argumenton se:
- Asetet e ngrira ruse janë armë presioni për negociatat e mundshme të paqes mes Rusisë dhe Ukrainës.
- Përdorimi i tyre për ndihmë ushtarake dhe ekonomike mund të zgjatë konfliktin.
Në propozimin amerikan 28-pikësh për kornizën e negociatave, asetet e ngrira parashikohen të përdoren pas luftës, nën koordinim amerikan, për rimëkëmbjen e Ukrainës – jo për financim aktual të luftës.
Departamenti i Shtetit nuk ka bërë koment publik, por lëvizja shihet si pjesë e politikës së administratës Trump për të ulër mbështetjen direkte ndaj Kievit dhe për të transferuar barrën te Evropa.
Çfarë kërkon BE-ja?
Komisioni Evropian ka propozuar:
- Përdorimin e 210 miliardë eurove të fondeve ruse të bllokuara në Evropë.
- Ato të shërbejnë si garanci për një hua deri në 90 miliardë euro, e cila do të mbështesë ekonominë, buxhetin dhe mbrojtjen e Ukrainës deri në vitin 2027.
Pavarësisht kundërshtive amerikane, liderët evropianë theksojnë se menaxhimi i fondeve është kompetencë e BE-së, jo e SHBA-ve.
Kancelari gjerman Friedrich Merz u shpreh prerazi:
“Nuk ka asnjë mundësi që fondet të transferohen në SHBA. Qëndrimi ynë i përbashkët është se ato i takojnë Ukrainës.”
Por BE-ja nuk është plotësisht e bashkuar
Disa shtete shprehin shqetësime të forta:
Belgjika
Në territorin e saj ndodhet pjesa më e madhe e fondeve të bankës ruse (Euroclear). Brukseli trembet se:
- Rusia mund të nisë paditë ndërkombëtare,
- barra ekonomike për kompensime mund të bjerë mbi Belgjikën,
- reputacioni financiar evropian mund të dëmtohet.
Gjermania
E kujdesshme për dëmtimin e stabilitetit financiar, kundër borxhit të përbashkët të BE-së.
Hungaria
Kundërshton kategorikisht përdorimin e fondeve ruse.
Sllovakia
Bllokon çdo masë që lidhet me ndihmën ushtarake për Kievin.
Megjithatë, ekspertët thonë se miratimi i planit kërkon shumicë të cilësuar, jo votë unanime – prandaj BE mund ta shtyjë përpara edhe pa mbështetjen e disa shteteve.
Çfarë pritet?
- Brukseli po shqyrton mundësinë që BE ose shtetet anëtare të ofrojnë garanci për huanë.
- Në lojë është edhe një variant i borxhit të përbashkët, por Berlini e kundërshton kategorikisht.
- Bisedime të rëndësishme pritet të zhvillohen mes kancelarit Merz, kryeministrit belg dhe presidentes së Komisionit Ursula von der Leyen përpara samitit të BE-së në fund të dhjetorit.
